Yabancılar hukukunda süre kaybının sonuçları başka hiçbir alanda olmadığı kadar ağırdır: dava süresi geçtiğinde karar uygulanabilir hâle gelir. 6458 sayılı Kanun kapsamındaki sınır dışı etme kararına karşı başvuru penceresi dardır ve yargı yolu tek derecelidir. Bu rehber, kararın tebliğinden itibaren yapılacakları sıralar.
Karara Karşı Başvuru Yolu
Sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine dava açılabilir. Mahkeme başvuruyu kısa süre içinde sonuçlandırır ve bu konudaki kararı kesindir. Dava açılması hâlinde, yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı kural olarak sınır dışı edilmez; ancak kanunda sayılan istisnai hâller bu kuralın dışında tutulmuştur. Bu nedenle dilekçede yabancının hangi kategoriye girdiği açıkça ortaya konmalıdır.
İdari Gözetim Ayrı Bir Konudur
- İdari gözetim kararı, sınır dışı kararından bağımsız olarak alınır ve ayrı denetime tabidir.
- Gözetim kararına karşı itiraz, idare mahkemesine değil sulh ceza hâkimliğine yöneltilir.
- İtiraz gözetimi kendiliğinden durdurmaz; hâkimlik incelemesini ivedilikle yapar.
- Gözetimin periyodik olarak gözden geçirilmesi gerektiği de takip edilmelidir.
Uygulamada en sık yapılan mercii hatası, iki kararın tek dilekçeyle ve tek makama sunulmasıdır. Bu durumda biri usulden reddedilirken diğerinin süresi işlemeye devam eder.
Dilekçede Öne Çıkarılacak Hususlar
- Kararın dayandığı sebep ve bu sebebin somut olayla bağının bulunup bulunmadığı.
- Geri gönderme yasağı kapsamına giren bir durumun varlığı: yaşam ya da özgürlük riski, işkence veya kötü muamele iddiası.
- Aile birliği, Türkiye'de doğmuş çocukların durumu ve süregelen ikamet izni başvuruları.
- Sağlık durumu, tedavi süreci veya yaşa bağlı korunma ihtiyacı.
- Uluslararası koruma başvurusunun bulunup bulunmadığı ve bu başvurunun aşaması.
Belge ve Tebligat Kontrolü
Tebligatın yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına yapılmış olması ve tercüman aracılığıyla bilgilendirmenin gerçekleşmesi gerekir. Tebliğ belgesindeki tarih ile karar tarihi çoğu zaman farklıdır; süre tebliğ tarihinden işler. Vekâletname temini gecikeceğinde, dava dilekçesinin süresinde verilip vekâletnamenin sonradan tamamlanması yoluna gidilebileceği unutulmamalıdır.
Vatandaşlık Başvurularıyla İlişkisi
5901 sayılı Kanun kapsamındaki vatandaşlık başvurularının reddine ilişkin işlemler farklı bir hukuki rejime ve genel idari dava süresine tabidir. Sınır dışı sürecine ilişkin kısa süreyle bu işlemler karıştırılmamalı, her işlem kendi tebliğ tarihi ve kendi süresi ile takip edilmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve her yabancının statüsü farklı sonuç doğurabilir. Süre çok kısa olduğundan, kararın tebliğ edildiği gün hukuki destek alınması önem taşır.