Yabancılar hukukunda en çok hak kaybı doğuran konu, birbirine benzeyen iki idari işlemin tamamen farklı mercilere itiraz edilmesidir. YUKK ve 5901 sayılı Kanun çerçevesinde sınır dışı etme kararı ile idari gözetim kararı ayrı işlemlerdir; biri için açılan başvuru diğerinin süresini durdurmaz.
İki karar, iki ayrı yol
- Sınır dışı etme kararı: idari yargı denetimine tabidir. Karara karşı, tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulur. Mahkemenin kararı kesindir.
- İdari gözetim kararı: kişi özgürlüğüne ilişkin olduğundan sulh ceza hakimliğine başvuru yolu öngörülmüştür. Gözetimin devamı ayrıca düzenli olarak değerlendirilir.
Bu ayrımın atlanması, dilekçenin görevsiz mercie verilmesine ve yedi günlük sürenin dolmasına neden olur. Süre çok kısa olduğundan, tebliğ tarihini gösteren belgenin ilk anda temin edilmesi büyük önem taşır.
Yürütmenin kendiliğinden durması
YUKK, dava açma süresi içinde ve dava açılmışsa yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancının sınır dışı edilmeyeceğini kural olarak öngörür; bu kuralın istisnaları kanunda ayrıca sayılmıştır. Bu nedenle başvurunun süresinde ve doğru mercie yapılmış olması, yalnızca hukuki değil fiili koruma da sağlar.
Dilekçede öne çıkarılacak hususlar
- Kararın hangi gerekçeye dayandığı ve bu gerekçenin somut delille desteklenip desteklenmediği.
- Geri gönderme yasağı kapsamına giren bir durumun bulunup bulunmadığı.
- Aile birliği, Türkiye'de doğmuş veya uzun süredir ikamet eden çocukların durumu.
- Sağlık durumu, tedavi süreci ve yolculuğa elverişlilik.
- Varsa uluslararası koruma başvurusunun aşaması ve bu başvurunun sonucu.
Belge hazırlığında pratik notlar
Tebliğ tebellüğ belgesi, ikamet izni geçmişi, pasaport ve giriş kayıtları, aile bireylerinin kimlik ve ikamet belgeleri, varsa sağlık raporları dilekçeye eklenmelidir. Tercüme gerektiren belgeler için süre kaybı yaşanmaması adına, dilekçe süresi içinde verilip belgelerin sonradan sunulacağı beyan edilebilir.
Vatandaşlık başvurusu ile karıştırmamak
5901 sayılı Kanun kapsamındaki vatandaşlık işlemleri ile YUKK kapsamındaki sınır dışı işlemleri farklı süreçlerdir. Devam eden bir vatandaşlık başvurusu, tek başına sınır dışı kararını hükümsüz kılmaz; bu husus ayrıca ve gerekçeli biçimde ileri sürülmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir ve kişinin statüsüne göre sonuç değişebilir. Yedi günlük süre son derece kısa olduğundan, kararın tebliğ edildiği gün bir hukukçuya ulaşmanız süreç açısından belirleyici olacaktır.