Yabancılar hukukunda hakların kaybı çoğu zaman esastan değil, takvimden doğar. Sınır dışı etme kararına karşı kanunda öngörülen süre kısa ve niteliği itibarıyla hak düşürücüdür; bu nedenle YUKK kapsamındaki dosyalarda ilk saat ile ilk gün arasındaki fark sonucu belirleyebilir. Aşağıda tebliğden başlayan zincir ve itiraz seçenekleri sıralanıyor.
Tebliğ Anı Bütün Takvimi Başlatır
Karar; yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Tebliğ sırasında kararın gerekçesi ile başvuru yolu ve süresinin bildirilmiş olması gerekir. Uygulamada takvimin kaçırılmasının başlıca sebepleri, tebliğ evrakının yabancının anladığı dilde açıklanmaması ve geri gönderme merkezinde iletişimin kesilmesidir. Bu yüzden tebliğ tarihi, evrakın fotoğrafı ve varsa tercüman kaydı ilk günden dosyaya alınmalıdır.
İki Ayrı Dosya: İdari Gözetim ve Sınır Dışı
İdari gözetim kararı ile sınır dışı etme kararı farklı hukuki işlemlerdir ve ayrı yollarla incelenir. Gözetim kararına karşı başvuru, kişinin serbest bırakılmasına yönelirken; sınır dışı kararına karşı açılan dava işlemin hukuka uygunluğunu hedefler. İki dosyanın karıştırılması, hem sürenin kaybına hem de yanlış merciye başvuru sonucunu doğurur. Gözetimin uzatılması kararlarının her birine karşı ayrıca başvuru yapılabileceği de gözden kaçırılmamalıdır.
Dilekçenin Savunma Eksenleri
- Kararın dayandığı sebebin somut olayla örtüşmemesi ve dosyada karşılığının bulunmaması
- Aile birliği ve çocuğun üstün yararı bakımından ölçülülük değerlendirmesinin yapılmamış olması
- Geri gönderme yasağı kapsamında ileri sürülen iddiaların incelenmemiş olması
- Uzun süreli ikamet, çalışma veya öğrenim geçmişinin dosyaya yansıtılmaması
- 5901 sayılı Kanun kapsamında devam eden vatandaşlık başvurusunun bulunması ve bunun değerlendirilmemesi
Karar Sonrası Adımlar
Davanın reddi hâlinde kanun yolu takvimi yeniden ve daha kısa biçimde işlemeye başlar; bu aşama için gerekçeli kararın tebliğ tarihi ayrıca not edilmelidir. Şartların sonradan değişmesi, örneğin sağlık durumunun ağırlaşması ya da aile bağlarının belgelenmesi hâlinde idareye yeni bir başvuru yapılması da mümkündür. Yeni başvuru, kesinleşmiş kararın tek başına yeniden incelenmesini sağlamaz; değişen olguya dayanmalıdır.
Gönüllü Geri Dönüş ile Dava Arasında
Bazı dosyalarda gönüllü geri dönüş, giriş yasağı süresi bakımından daha yönetilebilir bir sonuç doğurabilir; bazılarında ise ülkede kalma menfaati ağır basar. Bu tercih, kişinin bağları, çalışma izni geçmişi ve ailevi durumu tartılarak yapılmalı; imzalanacak beyanların hukuki sonucu önceden anlaşılmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar. Her dosyada tebliğ şekli ve idari kayıtlar farklılık gösterdiğinden, süre hesabı için dosyanın bireysel olarak incelenmesi gerekir.