Sınır dışı etme kararı, yabancının Türkiye'deki hukuki durumunu bir anda değiştiren ve çok kısa süreli bir dava penceresi açan idari işlemlerdendir. YUKK ve 5901 sayılı Kanun çerçevesinde bu alanda yapılan hataların büyük çoğunluğu tek bir noktada toplanır: karar ile birlikte alınan idari gözetim tedbirinin, sınır dışı kararıyla aynı mercie götürülmeye çalışılması.
İki Karar, İki Ayrı Merci
- Sınır dışı etme kararına karşı iptal davası idare mahkemesinde açılır. Bu dava için tanınan süre genel idari dava süresinden çok kısadır ve kararın tebliğinden itibaren işler.
- Kişi hakkında verilen idari gözetim kararına ve bu gözetimin uzatılmasına karşı itiraz ise sulh ceza hâkimliğine yapılır. Bu itiraz, gözetim devam ettiği sürece koşulların değişmesi hâlinde yenilenebilir.
- İkametgâh izni talebinin reddi, vatandaşlık başvurusunun reddi gibi işlemler de idari yargıda dava konusu edilir; ancak her birinin süresi kendi tebligat tarihinden hesaplanır.
Gözetim itirazını idare mahkemesine, iptal davasını hâkimliğe yöneltmek dosyanın esasını incelenemez hâle getirir ve bu arada kısa dava süresi tükenir.
Takvimi Tebligattan Kurmak
Sürelerin doğru hesaplanabilmesi için kararın kime, ne zaman ve hangi dilde tebliğ edildiği belgelenmelidir. Yabancının kararın içeriğini anlayabileceği dilde bilgilendirilmiş olması, hem sürenin başlangıcı hem de savunma hakkı bakımından tartışma konusudur. Tebligat kişinin kendisine değil de yalnızca yasal temsilcisine ya da avukatına yapılmışsa bu husus ayrıca not edilmelidir. Kısa süreli dava penceresi nedeniyle, dilekçenin hazırlanmasıyla eş zamanlı olarak yürütmenin durdurulması talebi de dosyaya konulmalıdır.
İptal Talebini Somut Gerekçeye Oturtmak
- Kararın hangi sebebe dayandırıldığı tespit edilir; sebep gösterilmemişse bu husus başlı başına bir hukuka aykırılık iddiasıdır.
- Kişinin Türkiye'deki aile bağları, çocuklarının eğitim durumu ve süregelen sağlık tedavisi belgelerle ortaya konulur.
- Geri gönderilmesi hâlinde karşılaşacağı riske ilişkin somut ve güncel bilgiler dosyaya eklenir; genel nitelikli anlatımlar tek başına yeterli görülmez.
- Uluslararası koruma başvurusu bulunuyorsa bu başvurunun hangi aşamada olduğu belirtilir.
Vatandaşlık Dosyasıyla İlişkisi
5901 sayılı Kanun kapsamındaki başvurular bakımından, hakkında sınır dışı kararı bulunması ya da idari gözetim uygulanması ayrı bir değerlendirme sebebi oluşturur. Bu nedenle iki dosyanın birbirinden bağımsız yürütülmesi doğru değildir; her iki süreçte de aynı olgu anlatımının kullanılması ve beyanlar arasında çelişki bulunmaması gerekir. Başvuru reddedilirse gerekçenin yazılı olarak istenmesi, açılacak davanın kapsamını belirler.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve mevzuatın güncel hâline göre teyit edilmelidir. Süre penceresi çok kısa olduğundan, karar tebliğ edilir edilmez profesyonel hukuki destek alınması özellikle önemlidir.