Manevi tazminat tutarı mahkeme takdiriyle belirlenir. Belirli faktörler değerlendirilir.
Faktörler
- İhlalin ağırlığı
- Mağdurun yaşadığı acı/üzüntü
- Failin kusur derecesi
- Tarafların gelir/sosyal durumu
- Olayın etkilerinin sürekliliği
Tipik Tutarlar
- Hafif yaralama: 5.000-30.000 TL
- Ağır yaralama: 30.000-200.000 TL
- Ölüm: 100.000-500.000 TL (yakına göre)
- Cinsel saldırı: 50.000-300.000 TL
Yargıtay HGK
HGK, manevi tazminatın "makul ve adil" olması gerektiğini, lüks yaşam sağlamak için olmadığını benimsemektedir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Tazminat avukatı önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Manevi tazminatın kanuni dayanağı nedir?
TBK m.58/1 uyarınca “kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir”. Maddenin ikinci fıkrası ayrıca önemli bir imkân tanır: hâkim, tazminatın ödenmesi yerine diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya bu tazminata ekleyebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir. Yani para dışında “kınama kararının yayımlanması” da talep edilebilir.
Miktar neye göre belirlenir?
Ölçüt TBK m.51/1'de verilmiştir: “Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler.” Uygulamada bunun yanında tarafların ekonomik ve sosyal durumu, olayın gerçekleşme biçimi, zedelenen menfaatin niteliği ve saldırının etkisinin sürekliliği birlikte gözetilir. Manevi tazminat bir zenginleşme aracı değildir; ancak sembolik kalarak zararı karşılamaz nitelikte de olmamalıdır.
Zarar görenin kendi davranışı tazminatı etkiler mi?
Evet, hem indirim hem tamamen kaldırma sonucu doğurabilir. TBK m.52/1 uyarınca “Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir.” Bu, müterafik kusur olarak adlandırılır ve karşı tarafın en sık ileri sürdüğü savunmadır.
Hafif kusurlu failin durumu dikkate alınır mı?
Alınır. TBK m.52/2 uyarınca zarara hafif kusuruyla sebep olan tazminat yükümlüsü, tazminatı ödediğinde yoksulluğa düşecek olur ve hakkaniyet de gerektirirse hâkim tazminatı indirebilir. Bu hüküm, kusurun hafifliği ile failin ekonomik durumunun birlikte gerçekleşmesini arar; yalnızca ödeme güçlüğü tek başına yeterli değildir.