Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2009/3009 K.2009/4319

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, kayden maliki olduğu 766 parsel sayılı taşınmazını okuma yazama bilmemesi nedeniyle davalı kızları tarafından kandırılarak davalılara devrettiğini, gerçekte 432 parseli devredecekken hile ile 766 parselin davalılara satıldığını, satış bedelinin de ödenmediğini ileri sürerek tapu iptal ve tescil isteğinde bulunmuştur.

Davalılar, zamanaşımı süresinin geçtiğini, davacıya tapuda yapılan işlemin açıkça anlatıldığını belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, hile iddiasının ispatlandığı gerekçesi ile davalılar adına olan tapunun iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiştir.

Karar, davalılar vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

Dava, hata ve hile hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dava dilekçesinde davalının 432 parseli temlik edecekken bunun yerine 766 parseli devrettiğini ileri sürerek eldeki davayı açmıştır.

İddianın açıklanan içeriği ve ileri sürülüş biçimi itibarıyla olayda hile değil hata hukuksal nedenine dayanıldığı açıktır. Zira, davacı tarafından davalıların herhangi bir hileli davranışından söz edilmediği gibi dinlenen tanıklar ve toplanan delillerden de kandırma teşkil edecek bir bulgu görülmemektedir.

Bilindiği üzere; hile, genel olarak bir kimseyi irade beyanında bulunmaya,özellikle sözleşme yapmaya sevketmek için onda kasten hatalı bir kanı uyandırmak,veya esasen var olan hatalı bir kanıyı koruma yahut devamını sağlamak şeklinde tanımlanır. Hata da yanılma hilede yanıltma söz konusudur. B.K'nun 28/l maddesinde açıklandığı üzere taraflardan biri diğer tarafın kasıtlı aldatmasıyla sözleşme yapmaya yöneltilmişse hata esaslı olmasa bile aldatılan taraf için sözleşme bağlayıcı sayılamaz. Değinilen koşulların varlığı halinde aldatılan taraf hakkını kullanmak suretiyle hukuki ilişkiyi geçmişe etkili (makable Şamil) olarak ortadan kaldırabilir ve verdiği şeyi geri isteyebilir.

Öte yandan, hile her türlü delille isbat edilebileceği gibi iptal hakkının kullanılması hiç bir şekle bağlı değildir. Hilenin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde karşı tarafa yöneltilecek bir irade açıklaması, defi yahut dava yoluylada kullanılabilir

Somut olaya gelince; davacının 766 parsel sayılı taşınmazını 27.10.2006 tarihinde satış suretiyle davalı kızlarına temlik ettiği kayden sabittir. Dinlenen tanık beyanlarında da davacının kocasından (davalıların babalarından) kalan terekeden miras taksimi nedeniyle davalılara bir parça taşınmazını temlik etme iradesiyle hata sonucu 432 parsel yerine 766 parseli temlik ettiğini beyan etmişlerdir. Öte yandan, davacının dava dışı diğer çocukları tarafından dava konusu taşınmazın davalılara temliki nedeni ile davacı ve davalılar hasım gösterilmek suretiyle Van 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan 2007/380 Esas, 2007/650 Karar sayılı davanın 6.11.2007 tarihinde husumet yokluğu nedeniyle ret edildiği görülmektedir.

Bu durumda, temlikin rızai olduğu açıktır. Nitekim akit tarihinde davacı satıcı sıfatıyla parmak izi ile işlemi onaylamış ve gerek aktin okunduğu gerekse davacının parmak bastığı konusunda akitte iki tanık yer almıştır. Ayrıca, dava konusu taşınmazın davalıların tasarrufunda bulunduğu anlaşılmaktadır. Davacının dava dışı çocukları tarafından önceden işlemin muvazaalı olduğu iddiası ile açılan yukarıda değinilen dava 6.11.2007 tarihinde ret edilmiş, ve hemen 12.11.2007 tarihinde eldeki dava açılmıştır. Belirtilen bu olgu muvazaa iddiasının reddi üzerine eldeki davanın açıldığı izlenimini vermektedir.