Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2009/9911 K.2009/11603

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, dava dışı vekil H. T..’in 768,771 ve 772 parsel sayılı taşınmazlardaki paylarını davalıya satış suretiyle temlik ettiğini, vekilin dava dışı oğlu olan E. K..un kayınbiraderi, davalının ise vekil ve oğlunun samimi arkadaşı olduğunu, 87 yaşında ve okuma yazma bilmediğini, oğlu olan E. ’nin halen oturduğu evin arsasındaki payını adına tescil ettirmek için vekalet istediğini, saflığından yararlanarak vekaleti aldığını, E..’nin taşınmazları kendi adına mal etmek amacıyla vekil ve davalı ile işbirliği yaparak hisselerini muvazaalı olarak davalı adına değerinden çok düşük bir bedelle satış suretiyle tescil ettirdiğini ileri sürerek, iptal ve tescil isteminde bulunmuş, yargılama sırasında 771 nolu parsel hakkındaki davadan sarfınazar ettiğini bildirmiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkindir.

Mahkemece, hile ve muvazaa iddialarının kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; çekişme konusu 768,771 ve 772 parsel sayılı taşınmazlardaki 100/372'şer payların davacı adına kayıtlı iken vekil H. T.. tarafından 768 ve 772 parsel sayılı taşınmazlardaki payların 28.05.2007 tarihli akitle davalıya satış yoluyla temlik edildiği görülmektedir.

Davacı, dava dilekçesinde, oğlu dava dışı E..nin halen oturduğu evin arsasındaki payını devretmek için dava dışı H. T..'i vekil tayin ettiğini, ancak vekilin tüm taşınmazlarını davalıya temlik etmek suretiyle vekalet görevini kötüye kullandığını ileri sürerek tapu iptal ve tescil isteminde bulunmuştur.

Bilindiği üzere; Borçlar Kanununun temsil ve vekalet bağıtını düzenleyen hükümlerine göre, vekalet sözleşmesi büyük ölçüde tarafların karşılıklı güvenine dayanır. Vekilin borçlarının çoğu bu güven unsurundan, onun vekil edenin yararına ve iradesine uygun davranış yükümlülüğünden doğar.

Borçlar Kanununda sadakat ve özen borcu, vekilin vekil edene karşı en önde gelen borcu kabul edilmiş ve 390/2 maddesinde "vekil, müvekkiline karşı vekaleti hüsnüniyetle ifa ile mükelleftir..." hükmüne yer verilmiştir. Bu itibarla vekil, vekil edenin yararına ve iradesine uygun hareket etme, onu zararlandırıcı davranışlardan kaçınma yükümlülüğü altındadır.

Sözleşmede vekaletin nasıl yerine getirileceği hakkında açık bir hüküm bulunmasa veya yapılan işlem dış temsil yetkisinin sınırları içerisinde kalsa dahi vekilin bu yükümlülüğü daima mevcuttur.

Hatta malik tarafından vekilin bir taşınmazın satışında, dilediği bedelle dilediği kimseye satış yapabileceği şeklinde yetkili kılınması, satacağı kimseyi dahi belirtmesi,ona dürüstlük kuralını, sadakat ve özen borcunu gözardı etmek suretiyle, makul sayılacak ölçüler dışına çıkarak satış yapma hakkını vermez. Vekil edenin yararı ile bağdaşmayacak bir eylem veya işlem yapan vekil değinilen maddenin birinci fıkrası uyarınca sorumlu olur.

Öte yandan, vekil ile sözleşme yapan kişi Medeni Kanunun 3. maddesi anlamında iyi niyetli ise yani vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını bilmiyor veya kendisinden beklenen özeni göstermesine rağmen bilmesine olanak yoksa, vekil ile yaptığı sözleşme geçerlidir ve vekil edeni bağlar. Vekil vekalet görevini kötüye kullansa dahi bu husus vekil ile vekalet eden arasında bir iç sorun olarak kalır, vekil ile sözleşme yapan kişinin kazandığı haklara etkili olamaz.

Nevarki, üçüncü kişi vekil ile çıkar ve işbirliği içerisinde ise veya kötü niyetli olup vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını biliyor veya bilmesi gerekiyorsa vekil edenin sözleşme ile bağlı sayılmaması, Medeni Kanunun 2. maddesinde yazılı dürüstlük kuralının doğal bir sonucu olarak kabul edilmelidir. Söz konusu yasa maddesi buyurucu nitelik taşıdığından hakim tarafından kendiliğinden (resen) göz önünde tutulması zorunludur.

Aksine düşünce kötü niyeti teşvik etmek en azından ona göz yummak olur. Oysa bütün çağdaş hukuk sistemlerinde kötü niyet korunmamış daima mahkum edilmiştir. Nitekim uygulama ve bilimsel görüşler bu yönde gelişmiş ve kararlılık kazanmıştır .Somut olaya gelince; iddianın ileri sürülüş biçimi ve açıklanan içeriği itibarıyla davada hile ve muvazaa olgularına değil vekaletin hile ile alınarak kötüye kullanıldığı iddiasına dayanılmış olduğu açıktır.

Hemen belirtilmelidir ki, HUMK'nun 76. Maddesi hükmü uyarınca olayları bildirmek taraflara, hukuki nitelemeyi yaparak buna uygun yasal düzenlemeyi tayin edip uygulamak hakime aittir.