Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2012/12113 K.2013/632

Yanlar arasında görülen tapu iptal ve tescil olmadığı taktirde tenkis davası sonunda yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacı tarafından yasal süresi içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi .. raporu okundu,açıklamaarı dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava; muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil olmadığı taktirde tenkis isteklerine ilişkin olup mahkemece; taşınmazın satışında bedel olarak mutlaka para ödenmesi gerekmediği, uzun yıllar bakım-gözetimin, hizmet ve emeğin de bir malın karşılığı olabileceği iddianın kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik yoktur. Davacının bu yöne değinen temyiz itirazları yerinde değildir. Reddiyle aleyhindeki hükmün bu hususa hasren ONANMASINA,

Ancak davacı davasını açarken adli yardım talebinde bulunmuş, mahkemece talep yerinde görülüp, adli yardım talebi kabul edilmek suretiyle yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiştir.

Hemen belirtilmelidir ki; yargılama harç ve giderleri, kural olarak davada haksız çıkan yani aleyhine hüküm verilen tarafa yükletilir. (HMK'nun 326/1. maddesi) Mahkeme, davada haksız çıkan tarafı kendiliğinden yargılama harç ve giderlerini ödemeye mahkum eder; bunun için haklı çıkan tarafın bir talepte bulunmuş olmasına gerek yoktur. (6100 sayılı HMK'nun 332/1. maddesi).

Öte yandan; adli yardım 6100 Sayılı Yasanın 334 ila 340. maddelerinde (1086 sayılı HUMK'nun 465 ila 472 maddelerinde) düzenlenmiş olup, taraflardan birinin davanın gerektirdiği harç ve masrafları karşılayacak maddi gücünün bulunmaması durumunda, bu mali yükümlülüklerden geçici olarak muaf tutulmasıdır.

Adli yardımdan yararlanan taraf davayı kazanırsa, diğer taraf adli yardım nedeniyle alınmamış olan bütün yargılama giderlerine de mahkum edilir; adli yardımdan yararlanan tarafa vekil de tayin edilmiş ise (HMK'nun 335/1-ç), karşı taraf vekalet ücretine de mahkum edilir.

Adli yardımdan yararlanan taraf davayı kaybederse (haksız çıkarsa), gerek diğer tarafın ödemiş olduğu, gerekse kendisinden adli yardım nedeniyle alınmamış olan bütün yargılama giderlerini ödemeye mahkum edilir; mahkeme uygun görürse, yargılama giderlerinin en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitler halinde ödenmesine karar verebilir. (HMK'nun 339/1.maddesi) .

Ne varki; eldeki davada adli yardım talebi kabul edilen davacının açtığı dava reddedildiğine göre yargılama giderleri ve davalı yararına avukatlık ücretinden sorumlu tutulmasına karar verilirken yargılama harcından sorumlu tutulmaması isabetli bulunmamaktadır.

Hal böyle olunca, harç hususunun kamu düzenini ilgilendirdiği ve davanın reddedildiği gözetilerek red harcına da hükmedilmesi ve bunun da davada haksız çıkan davacı tarafa yükletilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.