Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2012/6102 K.2012/9916

Yanlar arasında görülen elatmanın önlenmesi davası sonunda yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi raporu okundu,düşüncesi alındı, gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava; paydaşlar arasında elatmanın önlenmesi isteğine ilişkindir.

Mahkemece; davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; çekişmeli taşınmazın paylı mülkiyet üzere olduğu, tarafların kök mirasbırakanı A. D. ile dava dışı kişilerin (¼ 'er payla) paydaş oldukları, çekişmeli taşınmazın yarısının paydaşlardan C.K. ve A.B.mirasçıları tarafından, kalan yarısının da diğer iki paydaş olan B.T.ve A. D.mirasçıları arasında dönüşümlü kullanıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı; ortak mirasbırakanları A.D.'in kullanımına bırakılan bölümün salt davalı tarafından kullanıldığını ileri sürerek eldeki davayı açmıştır.

Hemen belirtmek gerekir ki; iddianın kanıtlanması durumunda davacı bakımından yararlanmadan engellenme olgusunun (intifadan men ) gerçekleştiğinin kabul edilmesi gerektiği kuşkusuzdur..

Ne var ki; mahkemece yapılan araştırma, inceleme ve uygulamanın hüküm vermeye yeterli olduğunu söyleyebilme olanağı yoktur.

Bilindiği üzere; paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş, engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan payına vaki elatmanın önlenilmesini her zaman istiyebilir. Hatta elbirliği mülkiyetinde dahi paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarını almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine elatmanın önlenilmesi davası açabilir.

Ancak, o paydaşın, payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir kısım yer varsa açacağı elatmanın önlenilmesi davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu elatmanın önlenilmesi davası ile değil, kesin sonuç getiren taksim veya şuyun satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlemesi gerekmektedir.

Öte yandan, yurdumuzda sosyal ekonomik nedenlerle kırsal kesimlerden kentlere aşırı akım, nüfus çoğalması, büyük mesken ve işyeri ihtiyacı nedeniyle hızlı yapılaşma karşısında görevli mercilerin aciz kalmaları veya çeşitli nedenlerle göz yummaları sonucu, izinsiz, ruhsatsız, resmi kayıtlara bağlanmayan büyük yerleşim alanları oluştuğu, bu arada paylı taşınmazların tapuda resmi ifrazları yapılmadan paydaşlar arasında haricen veya fiilen taksim edilip üzerlerine büyük mahalleler hatta beldeler yapıldığı bir gerçektir.

Diğer taraftan; Türk Medeni Kanunu'nun 706, Borçlar Kanunu'nun 2l3, Tapu Kanunu'nun 26. maddeleri hilafına tapulu taşınmazlarda harici veya fiili taksim ile payların mülkiyeti ana taşınmazdan ayrılamaz. Ne var ki, taşınmazın kullanma biçimi tüm paydaşlar arasında varılan bir anlaşma ile belirlenmiş yada fiili bir kullanma biçimi oluşmuş, uzun süre paydaşlar bu durumu benimsemişlerse kayıtta paylı, eylemsel olarak ( fiilen) bağımsız bu oluşumun tapuda yapılacak resmi taksime veya şuyun satış suretiyle giderilmesine yahut o yerde bir imar uygulaması yapılmasına kadar korunması, " ahde vefa" kuralının yanında Medeni Kanunu'nun 2. maddesinde düzenlenen iyi niyet kuralının da bir gereğidir. Aksi halde, pek çok kimse zarar görecek toplum düzeni ve barışı bozulacaktır.

O halde, paydaşlar arasındaki elatmanın önlenilmesi davalarında öncelikle tüm paydaşları bağlayan harici bir taksim sözleşmesi ve özel bir parselasyon planın olup olmadığı veya fiili kullanma biçiminin oluşup oluşmadığı üzerinde özenle durulmalı, varsa çekişmeli yerin kimin kullanımına terk edildiği saptanılmalı, harici veya fiili taksim yoksa uyuşmazlık yukarıda değinildiği gibi, Medeni Kanunu'nun müşterek mülkiyet hükümlerine göre çözümlenmelidir.

Hal böyle olunca; mahallinde tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda yeniden yapılacak keşifte taraf tanıklarının ve yerel bilirkişilerin bilgilerine başvurularak taşınmazda tüm paydaşları bağlayan taksim ya da tüm paydaşları kapsayacak şekilde fiili kullanım durumunun bulunup- bulunmadığının, böyle bir durum (taksim- fiili kullanım) yoksa davacı yönünden intifadan men olgusunun gerçekleşip – gerçekleşmediğinin,

başka bir deyişle davacının dava konusu parselde payına karşılık çekişmesiz olarak kullanabileceği yada kullandığı yer bulunup bulunmadığının yukardaki ilkeler uyarınca duraksamaya yer bırakmayacak şekilde saptanması ve değinilen ilkeler çerçevesinde tespit edilecek olgular değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik soruşturma ile yetinilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.