Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2013/18714 K.2014/5198

Taraflar arasında birleştirilerek görülen elatmanın önlenmesi ve ecrimisil davası sonunda, yerel mahkemece asıl davada ecrimisil isteğinin kabulüne, birleşen davanın ise kısmen kabulüne ilişkin olarak verilen karar taraflarca yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi .. raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Asıl dava, bağımsız bölüme elatmanın önlenmesi ve ecrimisil, birleşen dava ise, asıl davadan sonraki dönem için ecrimisil isteklerine ilişkindir.

Mahkemece, asıl davada ecrimisil isteğinin kabulüne, birleşen davanın ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, 1095 ada 330 parselde yer alan 17 nolu bağımsız bölümün N.B adına kayıtlı olduğu, N. B.'ın 20/08/2003, eşi N. B.l'ın da 03/11/2003 tarihinde ölümü ile taşınmazın taraflara intikal ettiği, davacı tarafından Kadıköy 17. Noterliğinden gönderilen 23.06.2010 tarihli ihtarname ile davalıdan ecrimisil talep edildiği ve ihtarnamenin davalıya 24.06.2010 tarihinde tebliğ edildiği dava konusu bağımsız bölümün murislerin ölümünden beri davalı tarafından kullanıldığı, davacının, bu kullanıma uzun süre ses çıkarmamakla, kullanıma muvafakat ettiği ve keşide edilen ihtarname ile muvafakatın geri alındığı anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, öğretide ve yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarih 22/4 sayılı İnançları Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır.

Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden doğan normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan olumlu zarar ile kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir. (YHGK'nun 25.02.2004 gün ve 2004/1-120-96 sayılı kararı)

Hemen belirtilmelidir ki, ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık olmalı ve değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere uygun şekilde HMK'nın 266 vd. maddelerine uygun olarak açıklanması gereklidir.

Bu nedenle, özellikle tarım arazilerin haksız kullanımı nedeniyle ürün esasına göre talep varsa, bu konudaki resmi veriler getirtilmeli, taşınmazın bulunduğu bölgede ekilen tarım ürünlerinin neler olduğu tarım il veya ilçe müdürlüğünden sorulmalı, ekildiği bildirilen ürünlerin ecrimisil talep edilen yıllara göre birim fiyatları ve dekara verim değerleri, hal müdürlüğünden ilgili dönem için birim fiyatlar getirtilmeli, bölgede münavebeli ekim yapılıp yapılmadığı, taşınmazın nadasa bırakılıp bırakılmadığı tespit edilmelidir.

Eğer, özellikle arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira paraları araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilerek resen emsal araştırılmalı, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.

İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.

Ne var ki, mahkemece ecrimisil hesabının usulüne uygun biçimde yapıldığı söylenemez.

Hal böyle olunca, taşınmazdan yararlanamayan paydaşın her zaman payına vaki elatmanın önlenmesini isteyebileceği gözetilerek asıl davada elatmanın önlenmesi isteğinin davacının payı oranında kabulüne, ecrimisil istemiyle ilgili olarak ta ihtarname ile muvafakatın geri alındığı dikkate alınarak her iki dava yönünden yukarıda belirtilen ilkeler doğrultusunda ecrimisil belirlenmesi ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ve noksan soruşturma ile yetinilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.