Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2014/13980 K.2016/2224

Taraflar arasında görülen ecrimisil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kısmen kabulüne ilişkin olarak verilen karar davacılar vekili ile davalılar vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ... 'ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, paydaşlar arasında ecrimisil isteğine ilişkindir.

Davacılar, paydaşı oldukları 292 ada 36 parsel sayılı taşınmazdaki 9 nolu dairenin fiili taksim neticesinde mirasbırakanları ...'a bırakıldığını, murisin öldüğü 2006 yılına kadar bu yeri mesken olarak kullandığını, onun ölümünden sonra dava dışı ...'nın kiracı olarak tasarruf edip, kira bedellerini davalı paydaşların aldığını, paylarına karşılık herhangi bir ödeme yapmadıklarını ileri sürerek, dava tarihinden geriye doğru 5 yıllık şimdilik 9.000.-TL ecrimisilin her dönem sonundan işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini istemişlerdir.

Davalılar, kat irtifakı ve kat mülkiyeti kurulu olmayan dava konusu taşınmazda fiili taksim oluşmadığını, ihtar gönderildiği tarihe kadar intifadan men şartının oluşmadığını, ihtardan sonra kiracının, kira bedelinin yarısını davacıların bildirdiği banka hesabına yatırdığını, öte yandan kira bedelleri ile taşınmazda tadilat yapıldığını, bunun da mahsup edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, tarafların paydaş olduğu çekişmeye konu taşınmazın kira bedellerini davalıların aldığı ve davacıların paylarına isabet eden miktarın davacılara ödenmediği gerekçesi ile davalılar tarafından yapılan tadilat masrafları da dikkate alınarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; davaya konu ahşap ev ve kargir ev vasıflı 292 ada 36 parsel sayılı taşınmazda tarafların ve mirasbırakanları ...'ın paylı mülkiyet üzere malik oldukları, 239/2400 pay sahibi olan mirasbırakan...'ın 29.05.2006 tarihinde ölümü ile geride mirasçı olarak taraflar ile dava dışı ... ile ...'ın kaldıkları, mahallinde yapılan keşif neticesinde taşınmaz üzerinde zemin + 4 katlı binanın yer aldığı, çekişme konusu bölümün çatı katında olduğu, davacıların, noter kanalı ile 15.03.2012 tarihinde taşınmazda kiracı olduğu iddia edilen ...'ya ihtarname keşide ederek paylarına isabet eden kira bedellerinin banka hesaplarına yatırılmasını bildirdikleri anlaşılmaktadır. .

Hemen belirtmek gerekir ki, keşif sırasında davalı ...'nin; dava konusu bölümün kira bedellerini sağlığında mirasbırakan ...ın aldığı yönündeki beyanı gözetilerek, kat mülkiyeti ve kat irtifakı kurulu olmayan taşınmazda dava konusu bölümün tasarruf ve kullanımının tarafların mirasbırakanı...'a bırakıldığının, onun ölümünden sonra da davalı paydaşlar tarafından kiraya verilmek suretiyle tasarruf edildiği,

davacıların paylarına karşılık davalılarca herhangi bir ödeme yapılmadığı belirlenmek suretiyle ecrimisil isteğinin kabulüne karar verilmiş olmasında kural olarak bir isabetsizlik bulunmadığı gibi, davalıların talepleri dikkate alınarak taşınmaz için davalılarca yapılan masrafların ecrimisilden mahsup edilmiş olmasında da kural olarak bir isabetsizlik yoktur.

Davacılar vekilinin bu yönlere ilişkin temyiz itirazları ile davalılar vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir. Reddine.

Davacılar vekilinin öteki temyiz itirazlarına gelince;

Bilindiği, gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarih 22/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında, fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır.

Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı, kira geliri karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden doğan normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan ve kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir. (YHGK'nin 25.02.2004 gün ve 2004/1-120-96 sayılı kararı)

Öte yandan, ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık olmalı ve değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere ve HMK'nin 266 vd. maddelerine uygun olarak açıklanması gereklidir.

Bu nedenle, eğer arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.

İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.

Somut olaya gelince; mahkemece yukarıda açıklanan ilke ve olgulara uygun araştırma yapılarak doğru şekilde ecrimisil hesabı yapıldığını söyleyebilme olanağı yoktur.

Hâl böyle olunca; öncelikle taraflardan emsal kira sözleşmelerinin istenmesi, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedellerinin araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmelerinin evrak arasına alınması, ondan sonra mahallinde yeniden keşif yapılarak konusunda uzman teknik bilirkişilerden ecrimisil hususunda yukarıda belirtilen ilkelere uygun olarak düzenlenmiş denetime açık, gerekçeli ve bilimsel verilere uygun rapor alınması ve varılacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken yetersiz bilirkişi raporuna itibar edilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.