Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2014/19073 K.2017/654

Taraflar arasında görülen tapu iptali, tescil ve alacak davası sonunda, yerel mahkemece asıl davanın açılmamış sayılmasına, birleştirilen davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davacı-birleştirilen dava davalısı tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'un raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Asıl dava; inanç sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptali ve tescil ; birleştirilen dava sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı alacak istemine ilişkindir. Asıl davada davacı, çekişme konusu 712 parsel taşınmazı inançlı işlem ile davalıya devrettiğini ancak; davalının edimini yerine getirmediğini iddia ederek, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile adına tescilini talep etmiştir.

Davalı, davacıya ait borç nedeniyle çekişme konusu taşınmazla ilgili olarak aleyhine icra takibi başlatılması sonrasında, cebri icra yoluyla satışı engellemek için alacaklı banka ile protokol düzenlediklerini , davacının durumu bildiğini ileri sürerek asıl davanın reddini savunmuş, birleştirilen davasında ise;

davalı ...’den 712 parsel sayılı taşınmazı satın aldığını, diğer davalı ...’in borcuna, davalı ...’nin kefil olması nedeniyle başlatılan icra takibi nedeniyle dava konusu taşınmazın devrinin muvazaalı olduğu iddiasıyla açılan tasarrufun iptali davası nedeniyle, alacaklı banka ile protokol yaparak davalı ... ile Ali’nin (kefil) borçlu olduğu 26.000,00 TL’yi ödediğini, bu ödeme dolayısıyla davalıların sebepsiz zenginleştiğini ileri sürerek, 26.000,00 TL’nin davalılardan ödeme tarihinden işleyecek faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir.

Mahkemece, asıl davanın açılmamış sayılmasına , birleştirilen davanın ise kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; asıl davada davacı ...’nin, 15.12.2008 tarihinde öldüğü , mirasçısı ...’e vekilinin istifa ettiği davayı bizzat veya vekili katılımıyla takip etmesine ilişkin yazılı tebligatın 01.04.2014 tarihinde tebliğ edildiği, Zeynep’in mazeretsiz olarak duruşmaya katılmadığı, davalı vekilinin 01.04.2014 tarihinden itibaren davayı takip etmeyeceğini bildirmesi üzerine mahkemece, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 150. maddesindeki düzenleme uyarınca taraflarca takip edilmeyen davanın işlemden kaldırıldığı ve üç ay içinde de yenilenmediği gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinde, bir isabetsizlik yoktur. Davacı-davalı ...’in bu yöne ilişkin temyiz istemi yerinde değildir, reddine.

Davacı- davalı ...'in birleşen davaya yönelik temyiz itirazına gelince;

Birleştirilen dava, sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı alacak istemine ilişkindir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve mülga 818 sayılı Borçlar Kanunundaki sebepsiz zenginleşmeye ilişkin maddelerdeki düzenlemelere göre, sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan veya tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı, geri verme borcu altındadır.

Sebepsiz zenginleşmenin borç doğurmasının nedeni; kişinin, iradesi dışında malvarlığında bir eksilmenin meydana gelmesidir. Bunun sonucu olarak, taraflar arasında malvarlıkları arasındaki değişim bir sözleşmeye, tarafların açıkladıkları iradeye dayanırsa, sebepsizlikten ve sebepsiz zenginleşmeden söz edilemez.

Uyuşmazlık yersiz ödemeden doğan alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı noktasındadır .

Zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalmasını ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu "eksik bir borç" haline dönüştürür ve "alacağın dava edilebilme özelliği"ni ortadan kaldırır.

Somut olayda; birleştirilen dava 18.03.2008 tarihinde açılmış , davalı ...’ye dava dilekçesi 25.03.2008 tarihinde tebliğ edilmiş, davalı ..., süresinde zamanaşımı itirazında bulunmuştur. Davalı ...’e birleştirilen dava dilekçesinin tebliğe çıkarılmadığı, eksikliğin mahkemece 02.11.2012 tarihinde farkedildiği davalı ...’nin, yargılama sırasında 15.12.2008 tarihinde ölümü üzerine, Ali’nin tek mirasçısı olan davalı ...’in, 30.01.2009 tarihinde Av. Mehmet Uğur’u vekil tayin ederek davaya katıldığı ve davada temsil edildiği anlaşılmaktadır.

Davalı ...’nin süresinde olan zamanaşımı itirazının, Ali’nin aynı zamanda mirasçısı olan davalı ... yönünden de süresinde olduğunun kabulünü gerektirir.

Hal böyle olunca ; birleştirilen dava yönünden zamanaşımı itirazı bakımından olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesi gerekirken , bu yönde herhangi bir karar verilmemiş olması doğru değildir,bozmayı gerektirir.