Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2014/19669 K.2017/674

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'nin raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacılar, murisleri tarafından adına kayıtlı dava konusu 1408 ada 19 parselde bulunan 1 nolu bağımsız bölümü 13.01.2012 tarihinde tapuda satış gösterilmek suretiyle davalıya temlik edildiğini, murisin amacının mirasçılardan mal kaçırmak olduğunu, yapılan işlemlerde muvazaa bulunduğunu ileri sürerek, tapu iptali ile adlarına tescilini istemişlerdir.

Davalı, muris ile aralarında yapmış oldukları ölünceye kadar bakım akdinin ifası için elinden geleni yaptığını ayrıca murisin, malvarlığını çocukları arasında paylaştırdığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, murisin mirasını eşit şekilde paylaştırma iradesinin bulunmadığı, davalıya yapılan temlikin mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yapıldığı ve muvazaalı olduğundan bahisle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden, toplanan delillerden; mirasbırakan ...'in maliki olduğu 1408 ada 19 parselde yer alan 1 nolu bağımsız bölümü 13.01.2012 tarihinde davalıya 17.000,00 TL bedelle satış yoluyla temlik ettiği, murisin 11.01.2013 tarihinde ölümü üzerine geride mirasçı olarak davanın tarafları ile dava dışı oğlu ...'in kaldığı kayden sabittir.

./..

Bilindiği üzere; Uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237. (Borçlar Kanunu'nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır.

Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır.

Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olayda, 1932 doğumlu olan murisin 29.08.2007 tarihinde davalı ile evlendiği, dava konusu parseldeki 20/32 hissesinin 4/32'şerini eşit oranda 26.06.1988 tarihinde 300,00'er TL bedel karşılığında davacılara satış suretiyle temlik ettiği, davacı ...'nin muristen satın aldığı hissenin 4 nolu bağımsız bölüme, davacı ...'ın muristen satın aldığı hissenin ise 8 nolu bağımsız bölüme karşılık geldiği, bu bağımsız bölümlerin davacılar tarafından farklı tarihlerde dava dışı 3. şahıslara satış suretiyle devredildiği,

murisin dava konusu parselde adına kayıtlı olan 5 nolu bağımsız bölümü 02.05.2008 tarihinde dava dışı İbrahim Uçar'a, geriye kalan dava konusu 1 nolu bağımsız bölümü ise 13.01.2012 tarihinde davalıya satış yoluyla temlik ettiği, davalının, eşi olan murise iyi bakması nedeniyle minnet duygusu ile taşınmazın kendisine devredildiğini savunduğu, davacı tanığı ... ile davalı tanığı ...'nın beyanlarından murise davalı tarafından bakıldığı dosya kapsamı ile sabittir.

Hemen belirtilmelidir ki; satışa konu edilen bir malın devrinin belirli bir semen karşılığında olacağı kuşkusuzdur. Semenin (bir başka ifade ile malın bedelinin) ise mutlaka para olması şart olmayıp belirli bir hizmet ya da emek de olabileceği kabul edilmelidir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 29.4.2009 günlü 2009/1-130 sayılı kararı). Esasen, yukarıda da değinildiği üzere muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak açılan davaların hukuki dayanağını teşkil eden 1.4.1974 günlü 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında mirasbırakanın gerçek iradesinin mirasçıdan mal kaçırma olması halinde uygulanabilirliğinin kabulü gerekir. Başka bir ifade ile murisin iradesi önem taşır. ../...

O halde, yukarıda değinilen somut olgular, açıklanan ilkeler çerçevesinde değerlendirildiğinde mirasbırakan ...'in gerçek irade ve amacının diğer mirasçıdan mal kaçırma olmadığı, kendisine özenle bakan eşi davalıya minnet duyguları ile çekişmeli taşınmazı temlik ettiği, temlikin, bakım, hizmet ve emek karşılığı gerçekleştirildiği kabul edilmelidir.

Hâl böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek, yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.