Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2014/2255 K.2014/6105

Taraflar arasında görülen tapu kaydında düzeltim davası sonunda, yerel mahkemece davanın, kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı idare vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi... raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Dava, tapu kaydında yanlış yazılan kimlik bilgilerinin düzeltilmesi isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davacı dava dilekçesinde; Acıpayam İlçesi, Yazır Kasabası Köy içi mevkiinde yer alan davaya konu 148 ada, 5 parsel, 6 parsel, 10 parsel, 11 parsel sayılı ve Ürümce mevkiinde yer alan 2890 ve 2897 parsel sayılı taşınmazlarda kayıt maliki olduğunu, nüfus kaydında baba adı “Hasan Hüseyin ” olduğu halde tapulama tespitinde yanlışlıkla “Hasan” yazıldığını ileri sürerek tapu kaydının nüfus kaydındaki bilgilere göre düzeltilmesi isteği ile eldeki davayı açmıştır.

Dava, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) döneminde açılmış, mahkemece, duruşma açılıp, taraflar duruşmaya davet edilmeksizin ön inceleme sonucunda evrak üzerinden karar verilerek neticeye gidilmiştir

Hemen belirtmek gerekir ki, bu tür işlerde HMK'nin 382. maddesinin çekişmesiz yargı işlerini sıraladığı 2. fıkrasının eşya hukukundaki çekişmesiz yargı işlerini gösterdiği (ç) bendinin birinci alt bendinde açıkça “taşınmaz üzerinde taraf oluşturulmasına ve hak ihlaline sebebiyet vermeyecek düzeltmelerin yapılmasında” çekişmesiz yargı usulünün uygulanacağı ifade edilmiştir. Aynı Kanunun 385/1. maddesinin birinci fıkrasına göre, çekişmesiz yargı işlerinde, niteliğine uygun düştüğü ölçüde, basit yargılama usulü uygulanacağı ve 385/2. maddesinde ise çekişmesiz yargı işlerinde aksine hüküm bulunmadıkça resen araştırma ilkesinin geçerli olduğu hükmü yer almaktadır.

Yargılamanın gereksiz yere uzamasının engellenmesi; mahkemenin ve tarafların yargılamada gereken hazırlığı davanın başında yapmasının sağlanması bakımından, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile dilekçelerin verilmesinden sonra ve tahkikat aşamasından önce gelmek üzere "ön inceleme" adıyla yeni bir yargılama aşaması kabul edilmiştir.

6100 sayılı HMK’nin 320. maddesi, basit yargılama usulünde yapılması gereken ön inceleme ve tahkikatın kapsamı ile dosya üzerinden dava şartları ve ilk itirazlar hakkında verilecek kararlarla yapılacak işlemler düzenlenmiş, 321/1. maddede mümkün olan hallerde taraflar duruşmaya davet edilmeden dosya üzerinden karar verilebileceği, 322. maddede ise bu kanun ve diğer kanunlarda basit yargılama ile ilgili hüküm bulunmayan hallerde yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümlerin uygulanacağı kabul edilmiştir.

Bu hususta başka bir hüküm bulunmadığından basit yargılama usulünde de uygulanması gereken HMK'nin 137. maddesinin ikinci fıkrasında ise ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemeyeceği ve tahkikat için duruşma günü verilemeyeceği düzenlenmiştir.

Öte yandan, kanunun takdir hakkı tanıdığı hallerde dosya üzerinden, duruşma açmadan karar verilebilirse de, hakimin takdir hakkını Anayasa’nın 36., Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. ve HMK’nin 27. maddesinde öngörülen adil yargılanma, hukuki dinlenme ve savunma haklarını ihlal etmemeye özen göstermesi gerekir.

Somut olayda, davanın tapu kaydında isim düzeltilmesi niteliğinde bulunduğundan ve bu tür davalarda mülkiyet nakline sebebiyet verilmemesi ve doğru sicil oluşturma ilkelerinin gözetilmesi gerektiğinden HMK hükümleri gereğince, dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra, ilk olarak dosya üzerinden dava şartları ve ilk itirazların incelenmesi; bu konularda olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi, dosya üzerinden karar verilemeyen dava şartları ile ilk itirazlar hakkında karar vermek ve diğer ön inceleme işlemlerini yapmak üzere tarafların ön duruşmasına davet edilmesi,

HMK'nin 320 ve devamı maddelerine göre ön inceleme duruşmasında yapılması gereken usul işlemleri tamamlandıktan sonra, tahkikat duruşmasına geçilmesi ve bu aşamada iddianın esasının irdelenmesi, tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda gerekli araştırma yapılarak, tanıkların dinlenmesiyle hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Hal böyle olunca; tapu kayıt düzeltme davalarının niteliği gereği resen araştırma yapılması ve doğru sicil oluşturulması ilkelerinin uygulanması gerektiğinden, tarafların iddialarının açıklığa kavuşturulabilmesi için gerekirse tanık dinlenebileceğinden ve keşif yapılabileceğinden, ön inceleme aşamasında duruşma yapılmadan ve tahkikat aşamasına geçilmeden evrak üzerinden karar verilmiş olması doğru değildir.