Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2015/4799 K.2017/6964

Taraflar arasında birleştirilerek görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece asıl ve birleştirilen davaların kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'ün raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Asıl ve birleşen dosya davacıları, mirasbırakan babaları ...’nın çekişme konusu 12 parsel sayılı taşınmazda bulunan 15 nolu bağımsız bölümü mirasçıdan mal kaçırmak amacıyla eşi olan davalı ...'ye satış suretiyle devrettiğini, temlikin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek, davalı adına olan tapu kaydının iptali ile miras payları oranında adlarına tescile karar verilmesini istemişlerdir.

Davalı, satışın gerçek olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, ispatlandığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; 1932 doğumlu mirasbırakan ...'nın 08.09.2012 tarihinde ölümü ile geriye mirasçı olarak ilk eşi Huriye'den olan çocukları davacılar ile davalı eşinin kaldığı, mirasbırakanın maliki olduğu 12 parselde yer alan 15 nolu bağımsız bölümü 23.05.2008 tarihinde davalıya satış suretiyle temlik ettiği, 31.05.2008 tarihinde ise davalı ile evlendiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun 706., Türk Borçlar Kanunu'nun 237. (Borçlar Kanunu'nun 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır.

Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır.

Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak açılan davaların hukuki dayanağını teşkil eden 1.4.1974 günlü 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı, mirasbırakanın gerçek iradesinin mirasçıdan mal kaçırma yönünde olması hâlinde uygulanabilir. Başka bir ifade ile murisin iradesi önem taşır.

Somut olaya gelince; mirasbırakanın çekişme konusu bağımsız bölümü davalıya temlikinden bir hafta sonra davalı ile evlenmesi, tanıkların temlikin evlilik birliğinin gerçekleşmesi amacıyla yapıldığına ilişkin beyanları ve dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde miras bırakanın gerçek irade ve amacının mirasçılarından mal kaçırma olmadığı, davalı ile evliliği gerçekleştirebilmek amacı ile taşınmaz temlik ettiği sonucuna varılmaktadır.

Nitekim mahkemece de gerekçenin bir bölümünde temlikin evlilik birliğini temin amacıyla yapıldığı kabul edilmesine rağmen bu gerekçeye aykırı olacak şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hâl böyle olunca; davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.