Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2015/6711 K.2017/5114

Taraflar arasında görülen ecrimisil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kısmen kabulüne ilişkin olarak verilen karar davacı vekili ve davalılar vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...’in raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü,

-KARAR-

Dava, ecrimisil isteğine ilişkindir

Davacı vekili, 23 Parsel sayılı taşınmazın 16/30 payının idareye ait olduğunu, davalıların hiçbir akdi ve kanuni sebebe dayanmaksızın taşınmazı ikametgah olarak kullandıklarını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 01/09/2005 ile 31/03/2012 tarihleri arasındaki döneme ilişkin 37.328,20-TL işgal tazminatının davalılardan tahsilini istemiştir.

Davalılar, 1703 ada 31 parsel sayılı 70.78 m2'lik taşınmazın malikleri iken 01/02/1999 tarihinde yapılan imar uygulaması sonucu bu taşınmazın yanında bulunan 30 parsel sayılı 84.31 m2 miktarlı ... Ağası ... Ağa vakfı adına kayıtlı taşınmaz ile birleşip dava konusu 96,39 m2'lik taşınmazın oluştuğunu, başlangıçtan beri aynı yeri tasarruf ettiklerini imar uygulaması sonucunda da kullanım alanlarının değişmediğini, davacı tarafın kendisine ait kısmı istediği gibi tasarruf edebileceğini belirterek davanın esastan ve zamanaşımından reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 11.425,50-TL ecrimisilin davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; çekişme konusu 23 parsel sayılı taşınmazın, imar uygulaması ile oluştuğu, imar öncesi 30 ve 31 sayılı kadastral parsellerden geldiği ve taraflar adına paylı mülkiyet üzere kayıtlı olduğu anlaşılmaktadır.

Hemen belirtilmelidir ki, dava konu taşınmazda taraflar paydaştırlar. Paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş, engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan her zaman payına vaki elatmanın önlenilmesini ve/veya ecrimisil isteyebilir. Elbirliği mülkiyetinde de paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarını almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine ecrimisil davası açabilir.

Ancak, o paydaşın, payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir kısım yer varsa açacağı ecrimisil davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay içtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu, kesin sonuç getiren taksim veya ortaklığın satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlemesi gerekmektedir.

Kural olarak, men edilmedikçe paydaşlar birbirlerinden ecrimisil isteyemezler. İntifadan men koşulunun gerçekleşmesi de, ecrimisil istenen süreden önce davacı paydaşın davaya konu taşınmazdan ya da gelirinden yararlanmak isteğinin davalı paydaşa bildirilmiş olmasına bağlıdır. Ancak, bu kuralın yerleşik yargısal uygulamalarla ortaya çıkmış bir takım istisnaları vardır.

Bunlar; davaya konu taşınmazın kamu malı olması, ecrimisil istenen taşınmazın (bağ, bahçe gibi) doğal ürün veren ya da (işyeri, konut gibi) kiraya verilerek hukuksal semere elde edilen yerlerden olması, paylı taşınmazı işgal eden paydaşın bu yerin tamamında hak iddiası ve diğerlerinin paydaşlığını inkar etmesi, paydaşlar arasında yapılan kullanım anlaşması sonucu her paydaşın yararlanacağı ortak taşınmaz veya bölümlerinin belirli bulunması, davacı tarafından diğer paydaşlar aleyhine daha önce bu taşınmaza ilişkin, elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi, ecrimisil ve benzeri davalar açılması veya icra takibi yapılmış olması halleridir.

Yine paydaşlar arasında yapılan kullanım anlaşması sonucu her paydaşın yararlanacağı ortak taşınmaz veya bölümlerinin belli bulunması durumunda, davacı paydaş tarafından davalı paydaş aleyhine bu taşınmaza ilişkin elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi, ecrimisil ve benzeri dava açılması hallerinde yine intifadan men koşulu aranmaz.

Bu nedenle, davaya konu taşınmazlar yönünden sayılan istisnalar dışında intifadan men koşulunun gerçekleşmesi aranacak ve intifadan men koşulunun gerçekleştiği iddiası, her türlü delille kanıtlanabilecektir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.02.2002 günlü ve 2002/3-131 E, 2002/114 K sayılı kararı).

25.05.1938 tarihli ve 29/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yargıtay'ın aynı yoldaki yerleşmiş içtihatları uyarınca ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabi olup bu beş yıllık süre dava tarihinden geriye doğru işlemeye başlar.

Öte yandan, gerçekten de davalılar imar öncesinde 31 parselde mülkiyet ya da korumaya değer bir hakka sahip iseler ve binaları imar uygulaması ile 23 parselde kalmış ise, bina bedeli ödeninceye kadar ecrimisilden de sorumlu tutulamayacakları açıktır. Ne var ki, mahkeme hükme yeterli bir araştırma yapmış değildir.

Hâl böyle olunca; 23 sayılı parselin imar öncesi kayıtlarının getirtilmesi, davalıların tümünü mü yoksa bir bölümünü mü kullandıklarının saptanması davalıların kullandıkları binanın imar uygulaması ile çekişmeli taşınmazda kalıp kalmadığının, imar öncesi binanın yer aldığı taşınmazda korunmaya değer bir hakları bulunup bulunmadığının açıklığa kavuşturulması (tanık deliline dayanılmış olmakla bildirilecek tanıkların dinlenilmesi), ve yukarıda değinilen ilkeler gözetilmek suretiyle gerekli araştırma ve soruşturmanın yapılması gerekirken, eksik inceleme ile yetinilerek yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru değildir.