Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2015/8763 K.2017/6846

Taraflar arasında görülen ecrimisil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kısmen kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı ... tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...’un raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, paydaşlar arasında ecrimisil isteğine ilişkindir.

Davacılar, davalılarla birlikte paydaş oldukları 106 ada 6, 62, 65 parsel sayılı taşınmazlara davalıların haksız olarak el attıklarını ve fındık bahçesi vasfındaki tasınmazların fındık gelirlerini de kullandıklarını ileri sürüp, son 5 yıllık dönem için, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 3000 TL ecrimisil bedelinin davalılardan tahsiline karar verilmesini istemişler, 22.12.2014 havale tarihli dilekçeleri ile ecrimisil miktarını 18.122,66 TL olarak ıslah etmişlerdir.

Davalı ..., davayı kabul etmediğini, taşınmazlarda payına isabet eden kısmı kullandığını, davacılara paylarına isabet eden kısmın bakımı ve hasadını yapmalarını önerdiğini, davacıların taşınmazları kullanımına engel olunmadığını, intifadan men koşulunun gerçekleşmediğini, diğer davalı ..., davayı kabul etmediğini, taşınmazlarda payına isabet eden bölümü hasat ettiğini belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, 14.776,90 TL ecrimisil alacağının 9.240,75 TL‘nin davalı ... ’tan, 5.536,15 TL‘nin davalı ... Kıbık’tan dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak, payları oranında davacılara verilmesine karar verilmiştir.

Dava konusu edilen fındık bahçelerinin tarafların miras bırakanlarından intikal ettiği ve taraflar adına 1/8‘er pay ile paylı mülkiyet üzere kayıtlı olduğu ve davalılar tarafından kullanıldığı sabittir.

Belirtilmelidir ki, paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş, engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan payına vaki elatmanın önlenilmesini her zaman isteyebilir. Hatta elbirliği mülkiyetinde dahi paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarını almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine elatmanın önlenilmesi davası açabilir.

Ancak, o paydaşın, payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir kısım yer varsa açacağı elatmanın önlenilmesi davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay içtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre, payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu elatmanın önlenilmesi davası ile değil, kesin sonuç getiren taksim veya ortaklığın satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlemesi gerekmektedir.

Öte yandan, yurdumuzda sosyal ekonomik nedenlerle kırsal kesimlerden kentlere aşırı akım, nüfus çoğalması, büyük mesken ve işyeri ihtiyacı nedeniyle hızlı yapılaşma karşısında görevli mercilerin aciz kalmaları veya çeşitli nedenlerle göz yummaları sonucu, izinsiz, ruhsatsız, resmi kayıtlara bağlanmayan büyük yerleşim alanları oluştuğu, bu arada paylı taşınmazların tapuda resmi ifrazları yapılmadan paydaşlar arasında haricen veya fiilen taksim edilip üzerlerine büyük mahalleler hatta beldeler yapıldığı bir gerçektir.

Bilindiği üzere 4721 s. Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237., Borçlar Kanunu'nun (BK) 213.), Tapu Kanunu'nun 26. maddeleri hilafına tapulu taşınmazlarda harici veya fiili taksim ile payların mülkiyeti ana taşınmazdan ayrılamaz.

Ne var ki, taşınmazın kullanma biçimi tüm paydaşlar arasında varılan bir anlaşma ile belirlenmiş yada fiili bir kullanma biçimi oluşmuş, uzun süre paydaşlar bu durumu benimsemişlerse kayıtta paylı, eylemsel olarak (fiilen) bağımsız bu oluşumun tapuda yapılacak resmi taksime veya ortaklığın satış suretiyle giderilmesine yahut o yerde bir imar uygulaması yapılmasına kadar korunması, "ahde vefa" kuralının yanında TMK'nin 2. maddesinde düzenlenen iyi niyet kuralının da bir gereğidir.

Aksi halde, pek çok kimse zarar görecek toplum düzeni ve barışı bozulacaktır.

O hâlde, paydaşlar arasındaki elatmanın önlenilmesi davalarında öncelikle tüm paydaşları bağlayan harici bir taksim sözleşmesi ve özel bir parselasyon planının olup olmadığı veya fiili kullanma biçiminin oluşup oluşmadığı üzerinde özenle durulmalı, varsa çekişmeli yerin kimin kullanımına terkedildiği saptanılmalı, harici veya fiili taksim yoksa uyuşmazlık yukarıda değinildiği gibi, TMK'nin müşterek mülkiyet hükümlerine göre çözümlenmelidir.

Hâl böyle olunca; yukarıda belirtilen ilkeler doğrultusunda araştırma ve inceleme yapılarak her bir paydaşın taşınmazda kullanacağı alan olup olmadığı ve taşınmazı kullanma isteklerinin davalılar tarafından engellenip engellenmediği hususunun tereddüte yer vermeyecek şekilde belirlenmesi, toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ile yetinilerek karar verilmesi isabetsizdir.