Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2016/10194 K.2017/3582

Taraflar arasında görülen tapu iptal ve tescil olmazsa tenkis davası sonunda, yerel mahkemece davanın hak düşürücü süreden reddine ilişkin olarak verilen karar davacı tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...’ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali-tescil, olmaz ise tenkis isteğine ilişkindir.

Davacı, mirasbırakanları...'nin adına kayıtlı 5633 ada 12 ve 13 parsel sayılı taşınmazlarını ölmeden önce muvazaalı olarak ölünceye kadar bakım akdi ile davalıya devrettiğini, davalının herhangi bir işte çalışmadığını,ailesi ile birlikte murise ait evde yaşadığını, yapılan işlemin diğer mirasçılardan mal kaçırmak amacı ile yapıldığını ileri sürerek, 5633 ada 12 ve 13 parsel sayılı taşınmazların davalı adına olan tapu kayıtlarının iptali ile payı oranında adına tesciline,olmadığı takdirde tenkisine karar verilmesini istemiştir.

Davalı, açılan davanın MK 559 maddesi gereğince bir sene içinde açılması gerektiğini, muris ...'nin 14.10.2009 tarihinde ölmüş olup aradan 6 sene geçtiğini, davacının davasının hak düşümüne uğradığını, muris ile aralarında karşılıklı rızaya dayalı olarak ve usulüne uygun yapılmış bir ölünceye kadar bakım akdi olduğunu ve bu aktin iptalini taraflardan birinin isteyebileceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece,ön inceleme duruşması aşamasında, Türk Medeni Kanunun 559.maddesinde belirlenen süre geçirildikten sonra açıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, tarafların mirasbırakanı 1934 doğumlu ...’nin 14.10.2009 tarihinde öldüğü, geriye davacı kızı ...,davalı oğlu ... ve dava dışı çocukları ...’yı bıraktığı, adına kayıtlı dava konusu taşınmazlarını 10.02.2004 tarihinde ölünceye kadar bakım akdi ile davalıya devrettiği anlaşılmaktadır.

Hemen belirtmek gerekir ki, muris muvazaası iddiasına dayalı davalar, terekeye karşı yapılan haksız fiil niteliğini taşıdığından ve yolsuz tescil niteliğinde olduğundan, herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi olmaksızın her zaman açılabileceği sapma göstermeyen yargısal içtihatlar ve aynı yöndeki öğreti görüşü ile benimsenmiştir.

Başka bir anlatımla muvazaalı işlem hiçbir hüküm doğurmaz ve muvazaa nedeninin ortadan kalkması ya da bir zamanın geçmesi ile görünürdeki batıl işlem geçerli hale gelmez. 01.04.1974 gün 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi, davacı miras bırakanın halefi olarak değil, miras hakkının çiğnenmesinden ötürü zarara uğrayan kişi olarak ve kendi miras hakkına dayanarak dava açmaktadır. Dava hakkı da miras bırakanın ölümü ile doğmaktadır.

Bu nedenlerle davanın Türk Medeni Kanunu 559. maddesinde belirlenen süre geçirildikten sonra açıldığı gerekçesi ile reddine karar verilmesi doğru değildir.

Öte yandan, bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunun 706., Türk Borçlar Kanunun 237. (Borçlar Kanunun 213.) ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır.

Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır.

Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.