Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2016/11485 K.2019/4547

Taraflar arasında görülen tapu iptali-tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacı tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'un raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, hata hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde bedel isteğine ilişkindir.

Davacı, 4407 parsel sayılı taşınmazda ki 25/61 hissenin kendine ait olduğunu, 1/61 hissenin de dava dışı eşi adına olduğunu ancak tapuda kendisinin 2/3, eşinin 1/3 pay sahibi olduğu zannıyla satış yaptığını, sattığı hisse konusunda esaslı hataya düştüğünü, satış için anlaşılan yer ile satılan yerin farklı olduğunu anlaması üzerine ... Tapu Müdürlüğüne hatanın düzeltilmesi için müracaat ettiğini ancak sonuç alamadığını, davalının bu durumu başından beri bilmesine rağmen kendisini uyarmadığını, gözlerinin iyi görmemesi nedeniyle resmi senedi okumadan imzalamak zorunda kaldığını ileri sürerek, davalı adına olan tapu kaydının iptali ile adına kayıt ve tesciline, aksi halde ödenmeyen 70.000,00-TL’nin tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davacının rızası ile devrin gerçekleştiğini ve kararlaştırılan bedelin davacıya ödendiğini, hataya düşürülmesinin söz konusu olmadığının belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddianın ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; çekişme konusu 4407 parsel sayılı taşınmazdaki 25/61 payın 05.09.2013 tarihinde davacı tarafından davalı ...’a satış suretiyle temlik edildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; sözleşmenin konusu, niteliği ve ödenecek miktar gibi hususlarda dikkatsizliği veya bilgisizliği sonucu gerçek iradesine uymayan beyanda bulunmak suretiyle esaslı hataya düşen tarafın sözleşme ile bağlı sayılamayacağı kuşkusuzdur. Hemen belirtmek gerekir ki, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda (TBK) tıpkı 818 sayılı Borçlar Kanunu (BK) gibi esaslı hatanın (yanılmanın) tanımı yapılmamış, 31 ve 32. maddede sınırlayıcı olmamak üzere örnekler gösterilmiştir.

Kısaca iç irade ile açıklanan irade arasındaki bilmeyerek yapılan uyumsuzluk olarak tanımlanan hatanın (yanılmanın) esaslı kabul edilebilmesi için, uygulamada ve bilimsel alanda ortaklaşa benimsendiği gibi, girişilen taahhüdün başlıca sebebini teşkil etmesi, daha açık söyleyişle hem yanılgıya düşen taraf, yönünden (sübjektif unsur), hem de iş hayatındaki dürüstlük kuralları (objektif unsur) açısından, hataya düşülmese idi böyle bir sözleşmenin hiç veya açıklanan biçimde yapılmayacağının ispatlanması zorunludur.

Bu koşulların varlığı halinde hataya düşen taraf, isterse iptal hakkını kullanmak suretiyle hukuki ilişkiyi geçmişe etkili (makable şamil) olarak ortadan kaldırılabilir ve verdiği şeyi geri isteyebilir. Yeter ki hatanın ileri sürülmesi TBK'nin 35. (BK'nin 25.) ve TMK'nin 2. maddesinde hükme bağlanan dürüstlük kuralına aykırı olmasın.

Hemen belirtmek gerekir ki, sözleşme yapılırken hataya düşen tarafın kusurlu bulunması sözleşmenin iptaline engel değildir. Ne var ki, TBK'nin 35. (BK'nin 26.) maddesinde öngörüldüğü gibi hatayı bilmeyen veya bilecek durumda bulunmayan ve kusursuz olan karşı tarafın menfi, gerektiğinde müspet zararının ödenmesi gerekir.

Öte yandan, iptal hakkının kullanılması hiçbir şekle bağlı değildir. Hatanın öğrenildiği tarihten itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde, sözleşmenin karşı tarafına yöneltilecek tek taraflı bir irade açıklaması ile bildirilebileceği gibi def'i veya dava yoluyla da kullanılabilir. Ayrıca hatanın varlığı her türlü delille ispat edilebilir."

Somut olaya gelince, davacı taraf tanık deliline dayanmış, ayrıca tanık listesi vermemiş, davacı vekili 03.12.2015 tarihli dilekçesi ile tanık dinletme talebinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. HMK'nın 240/2 maddesinde; “Tanık gösteren taraf, tanık dinletmek istediği vakıayı ve dinlenilmesi istenen tanıkların adı ve soyadı ile tebliğe elverişli adreslerini içeren listeyi mahkemeye sunar.”hükmü düzenlenmiştir.

Hal böyle olunca; iddia ve savunmalarını ispatlamaları için HMK'nun. 140/5 maddesi gereğince taraflara süre verilerek tanık isim ve adreslerinin bildirilmesi olanağının tanınması, bildirilen tanıkların usulen dinlenerek, tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi ve yukarıda belirtilen ilke uyarınca bir karar verilmesi gerekirken noksan soruşturma ile yetinilerek yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.