Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2016/7679 K.2019/2160

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacılar, mirasbırakan ...’in 306 ada 14 parsel sayılı taşınmazdaki 260/445 payını ikinci eşi davalı ...’a mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olarak satış suretiyle temlik ettiğini ileri sürerek yapılan sözleşmenin geçersizliğinin tespitine, tapu kaydının iptali ile terekeye iadesine olmazsa 64.000,00TL tutarındaki bedelin ½ sinin davacı ...’ye, 1/2 sinin diğer davacılar ..., ... ve ...’e ödenmesine karar verilmesini istemişlerdir.

Davalı, mirasbırakanın ekonomik durumunun iyi olmadığını, birçok taşınmaz sattığını, çekişmeye konu taşınmazın önce haricen ...isimli şahsa satıldığını,satış bedeli mirasbırakana ödendikten sonra alıcının vazgeçmesi ve bedeli geri istemesi üzerine bedelin davalının altınlarıyla ödendiğini ve satışın gerçek olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddianın sabit olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; 1912 doğumlu mirasbırakanın 17.101990 tarihinde öldüğü, 30.06.1977 tarihinde davalı ikinci eşine çekişme konusu taşınmazın 400/6716 hissesini satış suretiyle devrettiği, farklı tarihlerde aynı taşınmaza ait pek çok payın mirasbırakan tarafından dava dışı kişilere satış suretiyle temlik edildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 01.04.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237. (Borçlar Kanunu'nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır.

Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır.

Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Öte yandan, muvazaa iddiasına dayalı davalarda mirasbırakanın kastının açık bir şekilde saptanması gerekmektedir. Bu kapsamda HMK 190. madde ve TMK. 6 madde gereğince herkes iddiasını ispatla mükelleftir.

Somut olgular yukarıdaki ilkeler ile birlikte değerlendirildiğinde, mirasbırakanın daha önce dava konusu taşınmazı haricen dava dışı 3.kişiye sattığını ancak sonrasında satıştan vazgeçilmesi üzerine davalının altınlarının bozdurularak satış parasının iade edildiği, ayrıca mirasbırakanın başka şahıslara da pay temlikleri yaptığı ve üzerinde pay bulunduğu gözetildiğinde temlikin mal kaçırma amacıyla yapılmadığı sonucuna varılmaktadır.

Hal böyle olunca; davanın reddine karar verilmesi gerekirken değinilen hususlar göz ardı edilerek yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.