Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2020/3851 K.2021/2968

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın açılmamış sayılmasına ilişkin olarak verilen karar davacı vasisi tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, ehliyetsizlik ve vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuksal nedenlerine dayalı tapu iptali ve tescili isteğine ilişkindir.

Davacı vasisi, ablası ...’ın ehliyetsiz olduğu halde maliki olduğu 25290 ada 6 parseldeki 16 nolu bağımsız bölümü davalıya satış yoluyla temlik ettiğini ileri sürerek taşınmazın tapu kaydının iptali ve ... adına tescilini istemiştir.

Mahkemece, 29.05.2013 tarihli noksanlık ihtarının kesin süre içerisinde yerine getirilmediği gerekçesiyle, HMK 115/2 maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Hemen belirtilmelidir ki, yetkili makamlar tarafından bir takım hukukî işlemlerin, bunların hukukî sonuçlarından etkilenmeleri amaçlanan kimselere kanuna uygun şekilde bildirimi ve bu bildirimin de usulünce yapıldığının belgelenmesi olarak tanımlanan tebligat, Anayasa ile güvence altına alınan iddia ve savunma hakkının, daha da özelde hukukî dinlenilme hakkının tam olarak kullanılması ve bu suretle adil bir yargılamanın yapılmasını sağlayan çok önemli bir araçtır.

Mahkeme iki tarafa eşit şekilde hukukî dinlenilme hakkı tanıyarak hükmünü vermelidir. 1982 Anayasası'nın 36. maddesine göre teminat altına alınan iddia ve savunma hakkı ile adil yargılanma hakkı, hukukî dinlenilme hakkını da içermektedir. Yine İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nde de hukukî dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. Bu hakka, tarafın hâkime meramını anlatma hakkı ya da iddia ve savunma hakkı da denilmektedir. Ancak, hukukî dinlenilme hakkı, bu ifadeleri de kapsayan daha geniş bir anlama sahiptir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde: "(I) Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. (2) Bu hak; a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, b) Açıklama ve ispat hakkını, c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini, içerir". hükmü düzenlenmiştir.

Hukukî dinlenilme hakkı, Anayasa’nın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur. Zira, insan onurunun yargılamadaki zorunlu bir sonucu olarak, yargılama süjelerinin, yargılamada şeklen yer almaları dışında, tam olarak bilgi sahibi olmaları, kendilerini ilgilendiren yargılama konusunda açıklama ve ispat haklarını tam ve eşit olarak kullanmaları ve yargı organlarının da bu açıklamaları dikkate alarak gereği gibi değerlendirme yapıp karar vermesi gerekir.

Ne var ki, davacıya mahkemece yapılan eksiklik ihtarının usulüne uygun olarak düzenlendiğini söyleyebilme imkanı yoktur.

Şöyle ki, mahkemece 29.05.2013 tarihli eksiklik ihtarının 06.06.2013 tarihinde davacı vasisinin vekiline tebliğ edildiği ancak, tebliğ evrakında ihtar edilen hususların ayrı ayrı yazılmadığı gibi bu hususların yerine getirilmemesi halinde sonucunun ne olacağının da açıklanmadığı, dolayısıyla yapılan ihtara bir sonuç bağlanamayacağı ortadadır.

Hâl böyle olunca, eksiklik ihtarına hangi işin ve hangi miktarın ne kadar sürede yerine getirilmesi gerektiğinin ve yerine getirilmemesi halinde sonuçlarının ne olacağının açıkça yazılarak usulüne uygun şekilde davacı vasisine tebliğ edilmesi, ondan sonra işin esası hakkında bir hüküm tesis edilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.