Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2022/6806 K.2023/7634

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 16.Hukuk Dairesinin 04.02.2021 tarihli 2017/3077 Esas, 2021/774 Karar sayılı kararı ile bozulmasına karar verilmiştir.

Bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, ... ilçesi ... Mahallesinde yapılan kadastro çalışmaları sonucu 436 ada 4, 437 ada 1 parsel sayılı taşınmazların kullanıcısının davacı olduğunu, ancak kentsel ve arkeolojik sit alanında bulunduğu belirtilerek Hazine adına tespit ve tescil edildiğini ileri sürerek miras yoluyla gelen hakka, satın almaya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu kayıtların iptali ile davacı adına tapuya tescilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Konya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26.03.2013 tarihli ve 2012/107 Esas, 2013/178 Karar sayılı kararı ile; davacıların davasının kabulüne, çekişmeli taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 04.12.2013 tarihli 2013/12089 E.- 2013/11845 K. sayılı kararıyla; “Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin hüküm için yeterli olmadığı, çekişmeli taşınmazların hangi alanda kaldığı hususunda kadastro tutanak içerikleri, beyanlar hanesi, Konya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünün 14.03.2011 tarihli yazısı ile bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmesi, 3 kişilik arkeolog bilirkişi kurulundan sit alanı haritaları ile kadastro paftasının ölçeği eşitlenerek çakıştırılması, çekişmeli taşınmazların kuşkuya yer bırakmayacak şekilde hangi alanda kaldığı hususunun saptanması gerektiği” belirtilerek karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Konya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01.03.2017 tarihli ve 2014/308 Esas, 2017/219 Karar sayılı kararı ile; davacıların davasının kabulüne, çekişmeli taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile davacı ... mirasçıları adına miras payları oranında tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

D. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz talebinde bulunmuştur.

E. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 04.02.2021 tarihli 2017/3077 E.- 2021/774 K. sayılı kararıyla; “Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmediğini, bozma ilamında belirtildiği şekilde çakıştırma yapılmadığını, Mahkemece öncelikle Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulundan çekişmeli taşınmazların hangi alanda kaldığı sorulmak suretiyle önceki yazı cevapları arasındaki çelişkilerin giderilmesi, sonrasında 3 kişilik yeni bir arkeolog bilirkişi kurulu oluşturularak sit alanı haritaları ile kadastro paftasının ölçeğinin eşitlenip çakıştırılması, çekişmeli taşınmazların kuşkuya yer bırakmayacak şekilde hangi alanda kaldığı hususunun saptanması gerektiği ” belirtilerek karar bozulmuştur.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Konya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bilirkişi kurulu raporunda dava konusu parsellerin kentsel ve üçüncü derecede sit alanı içinde kaldığı, 1. grup tescil ile ilan edilen kültür varlığı olmadığı, 1. ve 2. derece arkeolojik sit alanında yer almadığının belirtildiği gerekçesiyle davanın kabulüne, çekişmeli taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile davacı ... mirasçıları adına miras payları oranında tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

G. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz talebinde bulunmuştur.

H.Temyiz Nedenleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle, kabul kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, Yargıtay bozma ilamının gereklerinin yerine getirilmediğini, yasada aranan şartların gerçekleşmediğini, 5663 sayılı Kanun’un geçici 7 inci maddesinin “……27.07.2004 tarihinden itibaren yapılan Kadastro çalışmaları sonucu zilyetlik şartları oluştuğu halde sit alanlarında kalması nedeni ile Hazine adına tespit ve tescili yapılmış taşınmazlardan 1. ve 2. derece arkeolojik sit alanları dışında kalan sit alanlarındaki taşınmazların kadastro tutanaklarında zilyet veya hak sahibi olarak belirtilen kişilerin veya mirasçılarının,

kanunun yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde mahalli Maliye kuruluşlarına müracaatları halinde Maliye kuruluşunun talebi ile harca tabi olmadan resen ilgilisi adına tescilleri yapılır.” hükmü gereği davacının dava konusu taşınmazların yasal değişiklik nedeni ile adına tescilinin yapılması için 2008 yılında Milli Emlak Müdürlüğüne başvurduğunu, Milli Emlak Müdürlüğü tarafından yapılan tahkikat sonucunda hak sahibi davacıya devrinin uygun görülmemiş olduğunu, ayrıca yargılama giderlerinden Hazinenin sorumlu olamayacağını belirtilerek ve re'sen görülecek eksiklikler nedeniyle kararın bozulmasını talep etmiştir.

I. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14 üncü maddesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 713/1 inci maddesi, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 11 inci maddesi (Değişik ikinci cümle: 22/5/2007-5663/1 md.)

3. Değerlendirme Konya ili Meram ilçesi Gökyurt Mahallesinde yapılan kadastro çalışmaları sonucu 436 ada 4 ve 437 ada 1 parsel sayılı sırasıyla 274,25 ve 333,24 metrekare yüz ölçümündeki taşınmazlar beyanlar hanesinde ...’in zilyetliğinde olduğu belirtilerek 2863 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinde 5626 sayılı Kanun'un 5 inci maddesiyle yapılan değişiklik nedeni ile kentsel-arkeolojik sit alanında kalmasından ötürü Hazine adına tespit ve tescil edilmiştir.

Mahkemece çekişmeli taşınmazlar üzerinde davacı taraf yararına zilyetlikle mülk edinme koşullarının oluştuğu, çekişmeli taşınmazların kentsel III. derece sit alanı içerinde kaldığı kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde kabul kararı verilmiş ise de yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar için yeterli bulunmamaktadır.

Çekişmeli taşınmazlar 2006 yılında yapılan kadastro tespitinde, Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 13.05.2005 tarih ve 344 sayılı kararı ile kentsel-arkeolojik sit alanında kaldığı gerekçesiyle Hazine adına tespit ve tescil edilmişlerdir.

Dosya kapsamından dava konusu taşınmazların bulunduğu alanda sit alanlarının statü ve derecelerinin Konya Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 13.05.2005 tarih 344 sayılı kararı, 17.10.2014 tarih 2293 sayılı kararı ve 05.02.2016 tarih 3417 sayılı kararı olmak üzere üç kez değiştiği, hükme esas alınan 3 kişilik arkeolog bilirkişi kurulu tarafından hazırlanan raporda ise çekişmeli taşınmazların statü ve derecelerinin Konya Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 05.02.2016 tarih 3417 sayılı kararına göre belirlendiği anlaşılmıştır.

Dava kadastro öncesi sebebe dayalı tapu iptali ve tescil davası olup, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 12/3 üncü maddesi kapsamındaki bu tür davalarda uyuşmazlığın, tespit tarihi itibarı ile mevcut olan hukuki duruma göre çözümlenmesi gerekmektedir. Bu sebeple çekişmeli taşınmazların tespit tarihi itibarı ile hangi sit alanında kaldığının belirlenmesi zorunludur.

2863 sayılı Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi 30.05.2007 tarihinde yürürlüğe giren 5663 sayılı Kanunla değiştirilmiş ve buna göre kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölge kurullarınca birinci grup olarak tescil ve ilan edilen kültür varlıklarının bulunduğu taşınmazlar ile birinci ve ikinci derece arkeolojik sit alanlarındaki taşınmazların zilyetlik yoluyla iktisap edilemeyeceği hükmü getirilmiş ve bu değişikliğin kadastrosu devam eden taşınmazların sınırlandırma ve tespiti işleri ile devam eden davalarda da uygulanacağı 2863 sayılı Kanun'a eklenen geçici 7 inci maddede

belirtilmiştir. Bu yasal düzenlemeler karşısında, çekişmeli taşınmazların sonradan alınan idari kararla sit alanı statü ve derecelerinin değiştirilmiş olmasının, idari kararların geçmişe dönük hukuki sonuç doğurmasının mümkün olmaması nedeniyle hüküm ifade etmeyeceği açıktır.

Buna göre 3 kişilik arkeolog bilirkişi kurulu ile harita mühendisi bilirkişisinden tespit tarihi itibarı ile geçerli olan sit haritası kadastro paftasının ölçeği eşitlenerek çakıştırılmalı, çekişmeli taşınmazların hangi alanda kaldığı saptanmalı, sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Yukarıda değinilen hususlar göz ardı edilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428 inci maddesi gereğince BOZULMASINA,

Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

1086 sayılı HUMK'un 440/III-1 inci maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,