Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2024/2896 K.2025/2441

2797 sayılı Yargıtay Kanunu'nun 40. ve Yargıtay İç Yönetmeliği'nin 18. maddeleri uyarınca yapılan ön incelemede; Dairenin eksiklik talebi ile birleştirilen 2002/264 Esas sayılı dava dosyasının gönderilmesi istenildiği halde, söz konusu eksikliğin bugüne kadar giderilmediği, Mahkemece bahsi geçen dava dosyasının ek olarak görünmediğinin ve evrak halinde dosya içerisine takılmış olabileceğinin bildirildiği ancak dava dosyası içerisinde birleştirilen dava dosyasının bulunmadığı anlaşılmakla;

Mahkemece; 1- Öncelikle birleştirilen 2002/264 Esas sayılı dava dosyasının titizlikle araştırılarak bulunduğu yerden getirtilip dosyasına konulması,

2- Bahsi geçen dosyanın bulunamaması halinde zayii olup olmadığının tespit edilmesi, zayii olduğunun anlaşılması halinde adliye dairelerinde bulunan derdest veya karara çıkmış herhangi (Mahkemeler, Cumhuriyet Başsavcılığı veya icra dairelerine ait) bir dosyanın, doğal afet olarak nitelendirilen yangın, yer sarsıntısı, seylap veya heyelan gibi nedenlerle kaybolması ya da belgelerinin zarara uğraması yahut imha edilmesi durumunda ne yapılması gerektiği hususunda 4473 sayılı Yangın, Yer sarsıntısı, Seylap veya Heyelan Sebebiyle Mahkeme ve Adliye Dairelerinde Ziyaa Uğrayan Dosyalar Hakkında Yapılacak Muamelelere Dair Kanun ile Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğünün 30.01.2006 tarihli ve 107 sayılı “Zayi Olan Dosyaların Yenilenmesi” başlıklı Genelgesi göz önünde bulundurulmalıdır.

Anılan Kanun'un 1. maddesinde; "yangın, yer sarsıntısı, seylap veya heyelan sebebiyle mahkeme ve adliye dairelerinde ziyana uğrayan dosyaların yenilenmesi bu Kanun hükümleri dairesinde yapılır." hükmü mevcuttur. Yasa'nın 2. maddesinde ise "1. maddede yazılan hallerde bu Kanun'un tatbik edilebilmesi Adliye vekâletinin kararına bağlıdır. Karar Resmi Gazete ve ayrıca mahallinde mutat vasıtalarla neşir ve ilan olunur." hükmü getirilmiştir.

Ayrıca sözü edilen Kanun'un 7 - 17. maddelerinde yenileme sırasında yapılacak işlemler sayılmış bulunmaktadır. Buna göre öncelikle zayi olduğu ileri sürülen dosyanın ilgili mahkeme veya icra dairelerinin kalem ve arşivinde titizlikle aranması, bulunamadığı takdirde düzenlenecek tutanağın onaylı bir suretinin Bakanlığa gönderilmesi, Bakanlıkça dosyanın yenilenmesine karar verilmesi halinde bu kararın bir an önce mahallinde mutat vasıtalarla neşir ve ilan edilmesinin sağlanması,

dosyanın yenilenmesine ilişkin kararın Bakanlıkça yaptırılacak Resmi Gazete ilanı ve kıyasen mahallinde yapılacak olan ilandan sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesi hükmünün uygulanabileceği dava dosyaları ile icra dosyalarının zayi olması durumunda 4473 sayılı Kanun'un 3. maddesinde belirtilen kişilerin dosyanın ihyası talebi üzerine, ziyaa uğrayan dosyaların yenilenmesi için gereken işlemlerin yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Ayrıca davanın taraflarında ve vekillerinde bulunan belgeler temin edilerek eksikliklerin giderilmesine özen gösterilmesi de gereklidir.

Mahkemece dosyanın bulunamaması halinde; Adalet Bakanlığınca karar alınması için sürecin başlatılması, bu kararın Resmi Gazete'de ve mutat vasıtalarla yayınlanmasından sonra yasal sürelere uygun olarak dava dosyasının ihyasının sağlanması, dosyadaki tüm belgeler (dava dilekçesi, cevap dilekçeleri vb.), düzenlenen tutanaklar, tapu kayıtları, kadastro tutanakları ve kadastro tespitine esas kayıtlar ile keşif zaptı, bilirkişi raporları ile farklı kurumlardan getirtilen tüm belge ve yazı cevaplarının dosya arasına alınması, dosyanın, ihyası usulünce sağlandıktan sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmesi gerekir.