Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2024/3278 K.2026/2017

Mahkeme kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Dava, tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.

Davacı ...; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi çalışma alanında bulunan ve kadastro sırasında adına tespit edilen 1 02... , 1 03... ve 3 parsel sayılı taşınmazların miktarlarının tapu kayıt miktarından eksik ölçülerek tespit dışı bırakıldığını ileri sürerek bu bölümlerin adına tescili istemi ile Hazineyi hasım göstermek suretiyle dava açmıştır. Kadastro Mahkemesi tarafından verilen kararın görev yönünden bozulması üzerine bozma ilamına uyularak dosya Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmiştir.

Davalı Hazine, aşamalarda davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, tespit dışı bırakılan çekişmeli taşınmazların davacı tarafın dayanağı tapu kayıtlarının kapsamında kaldığı kabul edilmek suretiyle davanın kısmen kabulüne, fen bilirkişi rapor ve krokisinde (B), (D) ve (E) harfleri ile gösterilen bölümlerin davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, (C) harfi ile gösterilen bölüm yönünden davanın reddine karar verilmiş, hükmün davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince, yasal hasım niteliğinde olan köy tüzel kişiliklerinin davaya dahil edilmesi suretiyle taraf teşkili sağlandıktan sonra davacı dayanağı tapu kaydının,

haritası marifetiyle zemine uygulanması, çekişmeli taşınmaz bölümleri hakkında toprak tevzi sırasında ne gibi bir işlem yapıldığı da belirlenerek tapu kayıt uygulamasının akıbetine göre yöntemince zilyetlik araştırması yapılıp tüm deliller bir arada değerlendirilerek karar verilmesi gereğine değinilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda; fen bilirkişi rapor ve krokisinde (B), (D) ve (E) harfleri ile gösterilen bölümlerin davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, (C) harfi ile gösterilen bölüm yönünden davanın reddine karar verilmiş, hükmün davacı ... vekili, davalı Hazine vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince;

fen bilirkişi raporunda (C) harfi ile simgelenen taşınmaz yönünden Mahkemece verilen önceki ret kararı davacı tarafça temyiz edilmediğinden kesinleştiği gerekçesiyle davacı ... vekilinin temyiz isteminin reddine, bilirkişi raporunda (B) harfi ile simgelenen taşınmaz bölümü yönünden ise 1 24... parsel numarası ile kadastro tespit tutanağı düzenlendiği anlaşılmakla görevsizlik kararı verilmesi gereğine değinilerek hükmün bozulmasına,

bilirkişi raporunda (E) ve (D) harfi ile simgelenen halen tescil harici bulunan taşınmaz bölümleri yönünden ise çekişmeli taşınmaz bölümlerinin davacı dayanağı tapu kaydının miktar fazlasını oluşturduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın zilyetlik hükümlerine göre çözülmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma sonucunda karar verildiği belirtilerek bu bölümlere yönelik kararın da bozulmasına hükmedilmiştir.

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmaz bölümlerinin davacı dayanağı tapu kaydının kapsamında kaldığı ve bu bölümler yönünden davacı lehine zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 1 03... parsel sayılı taşınmaza bitişik olup teknik bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 669,67 metrekarelik alan ile 1 03... parsel sayılı taşınmaza bitişik olup teknik bilirkişi raporunda (B) harfi ile gösterilen 1.405,87 metrekarelik alanın davacı adına yeni parsel numarası ile tapuya kayıt ve tesciline hükmedilmiştir.

Mahkemece yazılı şekilde davanın kabulüne hükmedilmiş ise de bozma ilamına uyulduğu halde, bozma ilamının gerekleri yerine getirilmemiştir. Oysa, bozma ilamına uyulmakla taraflar yararına usuli kazanılmış hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma ilamının gereklerinin tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir.

Hükmüne uyulan bozma kararında açıkça davacı dayanağı tapu kayıtlarının gayri sabit hudutlu olduğu için miktarı ile geçerli olup revizyon gördüğü 1 03... ve 3 sayılı parsel sayılı taşınmazlara uygulandığı ve bu parsellerin kayden miktarı ile kapsamında kaldığı, çekişmeli taşınmaz bölümlerinin miktar fazlasını oluşturduğu, bu nedenle uyuşmazlığın zilyetlik hükümlerine göre çözümlenmesi gereğine değinildiği halde bu hususa riayet edilmemiş, eksik araştırma ve inceleme sonucunda hüküm kurulmuştur.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşabilmek için mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile teknik bilirkişi, 3 kişilik jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi, 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulu ve jeolog bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı; keşifte yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmaz bölümlerinin önceki ve şimdiki niteliğinin ne olduğu,

zilyetliğin başlangıcı, sürdürülüş biçimi, kimden kime ve nasıl intikal ettiği, imar-ihyaya muhtaç yerlerden ise imar-ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman tamamlandığı etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı;

jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi kuruluna dosya kapsamında yer alan tüm fotoğraflar ile uydu görüntüleri üzerinde inceleme yaptırılmak suretiyle dava konusu taşınmaz bölümlerinin sınırını ve niteliğini, imar-ihyaları tamamlanmış ise tamamlandığı tarihi ve üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı, dava konusu taşınmaz bölümlerinin konumunu hava fotoğrafları üzerinde göstermesi istenmeli;

jeolog bilirkişiden çekişmeli taşınmazlar ile sınırlarında yer alan çay arasındaki kot farkını ve taşınmazların çaydan kazanılıp kazanılmadığını, öncesinin çay yatağı olup olmadığını, çayın aktif etki alanında kalıp kalmadığını ve zilyetlikle edinilebilecek yerlerden olup olmadığını belirten rapor alınmalı;

ziraatçı bilirkişi kuruluna taşınmaz bölümlerinin toprak yapısını, bitki örtüsünü ve niteliğini, üzerlerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmaz bölümleri üzerindeki bitki örtüsünü, taşınmaz bölümlerinin imar-ihya gerektiren yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu olmaya başladıkları ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi içerir, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan, çelişkileri giderir ayrıntılı ve gerekçeli rapor düzenlettirilmeli.

HMK'nın 290/2. maddesi uyarınca keşfe götürülecek bir fotoğrafçı aracılığıyla çekişmeli taşınmaz bölümlerinin ve çevresinin yakın plan ve panoramik fotoğrafları çektirilip taşınmaz bölümlerinin sınırları kabaca işaretlendikten ve Mahkemece onaylandıktan sonra dosya arasına konulmalı; teknik bilirkişiden Toprak Tevzi Komisyonu çalışmaları sırasında dava konusu taşınmazların nasıl bir işleme tabi tutulduğu açıklattırılmak suretiyle keşfi izlemeye ve denetlemeye elverişli harita ve rapor düzenlenmesi istenmeli; bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek, sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece yukarıda değinilen hususlarda ayrıntılı tahkikat yapılmadan hüküm kurulmuş olması doğru değildir.