Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2024/5338 K.2025/5405

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar; davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; Şanlıurfa ili, ... ilçesi, ... köyünde bulunan ve kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmazın 50 yıldan fazla süredir davacıların zilyetliğinde bulunduğunu belirterek davacılar adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Mahkemenin 09.01.2014 tarihli ve 2012/119 Esas, 2014/18 Karar sayılı kararıyla; zilyetlikle edinim koşullarının davacılar lehine oluştuğu gerekçesi ile davanın kabulüne, fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 42.847,84 metrekare yüz ölçümündeki bölümün eşit payla davacılar adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince, davacıların aktif dava ehliyetlerinin olup olmadığının saptanması, aktif dava ehliyetleri varsa, taşınmazın kamulaştırmaya konu olup olmadığı belirlenerek ilgili kurumun davaya dahil edilmesi, usulünce belgesiz araştırması yapılması, komşu parsel tutanaklarından yararlanılması, taşınmazın hangi nedenle tespit harici bırakıldığının belirlenmesi gereğine değinilerek karar bozulmuştur.

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bilirkişi raporunda (A) ile gösterilen yerin daha önceden davacılardan ...'in vefat eden kocası ... ve diğer davacı ... tarafından ekilip biçilmek suretiyle zilyetliklerinde bulundurulduğu, davacı ...’in, eşi ...'nın ölümü üzerine ...'ya düşmüş olan kısmı, davacı ...'in de kendisine düşen kısmı ekip biçmeye ve imar etmeye devam ettiği, sonradan tamamına Antep fıstığı ağaçları dikildiği, taşınmazlarda amenajman çalışması uygulanıp toprak işlemesi yapıldığı,

arazilerin bakımlılığı, sınırlarının belirgin ve düzgün oluşu itibariyle 25-30 yıldan beri işlemeli tarım yapılmak ve sonrasında da ağaçlandırmak suretiyle zilyetlik koşullarının oluştuğu gerekçesi ile davanın kabulüne, Şanlıurfa ili, ... ilçesi, ... köyünde bulunan ve jeodezi mühendisi bilirkişi raporundaki (A) harfli 42.847, 84... 'lik taşınmazın fıstıklık vasfı ile 1/2'şer hisse olarak davacı ... kızı ... ve ... oğlu ... adlarına tesciline karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; çekişmeli taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunu, zilyetlikle edinilemeyeceğini belirterek kararının bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, tescil istemine ilişkindir.

Kadastro sonucunda; Şanlıurfa ili, ... ilçesi, ... köyünde bulunan dava konusu taşınmaz tespit harici bırakılmıştır.

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, davacılar lehine zilyetlikle mülk edinme koşullarının oluştuğu gerekçesiyle bilirkişi raporunda (A) ile gösterilen bölümün davacılar adına tesciline karar verilmişse de yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Şöyle ki; dosya arasında bulunan rapor ve eklerine göre dava konusu taşınmazın bir kısmının 1992 tarihli hava fotoğrafına göre imar-ihya edilmediği anlaşılmasına rağmen davanın kabulüne karar verilmiş, dava konusu taşınmaz bölümü üzerinde sürdürülen zilyetliğin süre ve niteliği kesin olarak belirlenmemiş, eksik ve yetersiz bilirkişi raporları hükme esas alınmıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, çekişmeli taşınmaza ait eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi/mevkiyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait (1985 yılından önceki yıllara da ait, bulunmadığı taktirde bulunan tüm hava fotoğrafları getirtilerek) stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirilerek dosya arasına konulmalıdır.

Bundan sonra, mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile daha önceki keşifte yer almayan 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi ve fen bilirkişi huzuruyla keşif icra edilmeli, Mahkemenin taşınmazın konumu ve niteliğine ilişkin gözlemi tutanağa geçirilmeli, taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, taşınmazın imar-ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu edilip edilmediği,

imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği hususunda yerel bilirkişi ve tanıklardan maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, yerel bilirkişi ve tanık beyanları arasında çelişki bulunduğu takdirde yüzleştirme yapılmak suretiyle aykırılık giderilmelidir.

Üç kişilik ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulundan komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde değerlendirilerek çekişmeli taşınmazın toprak yapısını, eğimini, bitki desenini açıklayıp tarımsal niteliğini belirten, taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliği açıklayan, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş somut verilere dayalı ayrıntılı rapor alınmalıdır.

Jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden hava fotoğrafları ve uydu fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, taşınmazda imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı; fen bilirkişisine keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli rapor ve harita düzenlettirilmelidir. Öte yandan, 3402 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca, Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilip ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

V. KARAR