Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2024/5718 K.2025/5399

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde; Sinop ili, ... ilçesi, ... köyü 1 93... parsel sayılı taşınmazın kadastro tespiti sırasında tapulama harici bırakıldığını, tapulama harici bırakılan taşınmazı emek ve mesai sarf edilerek zirai faaliyet yapılabilecek duruma getirdiğini ve kullanmaya devam ettiğini belirterek çekişmeli taşınmazın tapu kaydının iptali ile adına tescilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; zilyetlikle kazanım şartları davacı lehine oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulü ile, Sinop ili, ... ilçesi, ... köyü 1 93... parsel sayılı 1983, 52... taşınmazın Maliye Hazinesi adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde adına tescil kararı verilen davacı yararına 3402 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiğinin anlaşılmasına göre davalı Hazine vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; taşınmazın zilyetlikle kazanılacak yerlerden olmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, kadastro sırasında tespit harici bırakıldıktan sonra idari yoldan Hazine adına kayıtlanan taşınmazda tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir. Sinop ili, ... ilçesi, ... köyünde bulunan taşınmaz, 1955 yılında yapılan kadastro sırasında yamaç olarak tescil harici bırakıldıktan sonra 22.04.2013 tarihinde 1 61... parsel numarasıyla idari yoldan Hazine adına tescil edilmiş, 2017 yılında yapılan 22/a çalışmaları neticesinde 1 93... parsel olarak tapuda kayıtlı olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece zilyetlikle kazanım şartları davacı lehine oluştuğu gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmak için yeterli değildir. Şöyle ki; çekişmeli taşınmaz bölümü üzerinde sürdürülen zilyetliğin süre ve niteliği ile taşınmazlar üzerindeki imar-ihyanın bitip-bitmediği kesin olarak belirlenmemiş, taşınmaz ihdasen Hazine adına tescil edilen taşınmazlardan olduğu halde ihdas işlemine ilişkin evrakların dosya arasına alınmamış, komşu parsel tutanak ve dayanaklarından usulünce yararlanılmamış, davacı açısından usulünce senetsiz araştırması yapılmamış, dava konusu taşınmaz hakkında imar durumunun sorulmadığı gibi davacılar lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluşup-oluşmadığı kesin olarak belirlenmemiştir.

Hâl böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle çekişmeli taşınmaza komşu tüm taşınmazların tespitine esas kadastro tespit tutanak ve dayanakları ile dava konusu olmuş iseler dava dosyaları getirtilmeli, çekişmeli taşınmazın ihdas işlemine ilişkin tüm evrakları dosya arasına alınmalı, taşınmazın bulunduğu yerin imar planı kapsamına alınıp-alınmadığı, imar planı kapsamına alınmışsa ilk defa hangi tarihte ve hangi imar planı kapsamına alındığı,

imar planının kesinleşme tarihinin ne olduğu ilgili Belediyelerden sorulmalı, çekişmeli taşınmaz bölümlerine ait eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü WEB sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmaz bölümlerinin bulunduğu köyü/mahalleyi/mevkiyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle dava konusu taşınmazın ihdasen Hazine adına tescil tarihinden (imar planına alınmış ise o tarihten) 15-20-25 yıl öncesine ait (bulunmadığı taktirde bulunan tüm

hava fotoğrafları) stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirilerek dosya arasına konulmalıdır. Bundan sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile 1 kişilik jeodezi ve fotogrametri bilirkişisi, 3 kişilik ziraat bilirkişisi kurulu ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan davaya konu taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, kime ait olduğu, kimden kime nasıl intikal ettiği, davacıya intikal ettiyse hangi hukuki nedene dayalı olarak intikal ettiği, taşınmazların ne şekilde kullanıldığı, imar-ihyaya konu edilip-edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın ne zaman başlayıp bitirildiği hususları sorulmalı, yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeye çalışılmalı, tanık ve bilirkişi sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, komşu parsel tutanak ve dayanaklarının dava konusu taşınmaz bölümlerini ne olarak gösterdiği üzerinde durulmalıdır.

Ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan önceki tarihli raporları da irdelemek sureti ile taşınmazların evveliyatını, toprak yapısını, bitki örtüsünü, taşınmazların niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup-olmadığını, imar-ihya gerektiren yerlerden olması halinde imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığını ve üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, taşınmazın içerisinde bulunan ağaçların yaşları belirlenirken ihdas tarihi esas alınmalı,

taşınmazlar ile çevrelerinin yakın plan ve panoramik fotoğrafları çektirilip üzerine taşınmazların sınırlarının işaretlenilmesi istenilmeli. Mahkeme hakiminin taşınmazların konumuna, niteliğine ve çevre parsellerle karşılaştırılmalı olarak fiziksel özelliklerine ilişkin gözlemi keşif tutanağına aynen yansıtılmalıdır.

Jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişisinden taşınmazların kadastro paftasındaki konumunun bilgisayar programı aracılığıyla uydu ve hava fotoğraflarına aktarılması suretiyle hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle ve temin edilebilecek en eski ve yeni tarihli uydu fotoğrafları üzerinde de inceleme yaptırılarak taşınmazların önceki ve şimdiki niteliği, taşlık-çalılık gibi imar-ihyaya muhtaç olan yerlerden mi yoksa boş (hali) nitelikte mi bulunduğu, imar-ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı, ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp-kullanılmadıkları ve kullanımın hangi tarihten itibaren başladığı hususlarında ayrıntılı rapor düzenlemesi istenilmelidir.

Fen bilirkişisine keşfi takibe, bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye imkan verir krokili rapor düzenlettirilmelidir.

3402 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile onların mirasbırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip-edilmediği Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğü ile Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden sorulup varsa taraf oldukları dava dosyaları getirtilmeli, aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma Ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2. maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp-aşılmadığı saptanmalı;

bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilip temyize konu olmayıp kesinleşen hususların usuli kazanılmış hak oluşturacağı da gözetilmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Yukarıda değinilen hususlar göz ardı edilerek eksik araştırma ile karar verilmesi doğru değildir.

VI. KARAR