Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/2316 K.2025/3513

Taraflar arasındaki davadan dolayı Siverek Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 11.10.2011 tarihli ve 2008/668 Esas-2011/957 Karar sayılı hükmün onanmasına ilişkin olan Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 11.06.2014 tarihli ve 2014/8116 Esas-2014/8180 Karar sayılı kararının düzeltilmesi, süresinde davalı Hazine temsilcisi tarafından istenilmiş olmakla, dosya incelendi gereği görüşülüp düşünüldü:

I. DAVA

Davacı ...; kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak Şanlıurfa ili, ... ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan ve tapuda davacı adına kayıtlı ... parsel sayılı taşınmaza komşu tespit harici arazinin adına tescili istemi ile dava açmıştır.

II. CEVAP

Davalı Hazine; çekişmeli taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunu ve zilyetlikle kazanılamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı yararına çekişmeli taşınmaz üzerinde zilyetlikle mülk edinme koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, fen ve harita bilirkişilerinin 20.07.2011 havale tarihli raporlarında (A) harfi ile gösterilen 21.973,75 metrekarelik alanın aynı ada son parsel numarası verilerek davacı adına tesciline karar verilmiştir.

IV. ONAMA VE ONAMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Onama Kararı

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içerisinde davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 11.06.2014 tarihli ve 2014/8116 Esas-2014/8180 Karar sayılı ilamı ile kararın onanmasına hükmedilmiştir.

B. Karar Düzeltme Yoluna Başvuranlar

Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen onama kararına karşı süresi içerisinde davalı Hazine temsilcisi tarafından karar düzeltme başvurusunda bulunmuştur.

C. Karar Düzeltme Nedenleri

Davalı Hazine temsilcisi; Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesi tarafından hükmün onandığını, söz konusu onamanın gözden geçirilerek kararın düzeltilmesi gerektiğini, verilen kararın ve yapılan işlemin açık olarak yasalara aykırılık teşkil ettiğini belirterek karar düzeltme talebinde bulunmuştur.

D. Değerlendirme ve Gerekçe

1. Dava, kazanmayı sağlayan zilyetlik, imar ve ihya hukuksal sebeplerine dayalı olarak TMK'nın 713/1, 3402 sayılı Kanun'un 14 ve 17. maddeleri gereğince açılan tescil isteğine ilişkindir. Bilindiği üzere terk edilmiş dere yatakları, kayalık, taşlık, yol ve yol boşluğu gibi taşınmazlar ancak imar-ihya yolu ile 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca iktisap edilebilirken; ham toprak, hali arazi, köy boşluğu gibi basit ameliye ile zilyet edilebilecek yerler ise aynı Yasa'nın 14. maddesi gereğince iktisap edilebilir.

2. Somut olayda; çekişmeli taşınmaz taşlık niteliğiyle tespit harici bırakıldığına göre ancak imar-ihya edilip kültür arazisi haline getirildikten ve bu olgunun tamamlandığı tarihten itibaren iktisaba elverişli zilyetlikle kazanım koşulları davacı lehine oluştuktan sonra özel mülkiyete konu edilebilir.

Ne var ki aşamalarda taşınmazın imar-ihyası ile üzerinde sürdürülen zilyetliğin şekli ve süresi hususunda ayrıntılı inceleme ve araştırma yapılmamış, hava fotoğraflarından yöntemince yararlanılmamış, bu hususta liyakati olmayan bilirkişilerin son derece yetersiz raporuna itibar edilmiş, kadastro paftası ile uydu fotoğrafları ve hava fotoğraflarının çakıştırması yapılmak suretiyle, ilgili görüntülerde taşınmazın yerini ve niteliğini gösterir şekilde denetime elverişli rapor hazırlanmamış,

zilyetliğin süresi ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığı ile imar-ihyadan sonra zilyetliğin ne şekilde sürdürüldüğü hususunda son derece soyut ve yetersiz bilirkişi raporuna itibar edilmiştir. Bu şekilde eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak karar verilemez.

3. Doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, çekişmeli taşınmaza ait eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek çekişmeli taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi/mevkiyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle uyuşmazlığın çözümüne elverişli hava fotoğrafları tespit edilmeli,

dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait (bulunmadığı taktirde bulunan tüm hava fotoğrafları getirtilerek) stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirilerek dosya arasına konulmalı;

dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile 3 kişilik ziraatçi bilirkişi kurulu, 3 kişilik jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi kurulu ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak keşifte yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazın kim tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya işlemi yapılıp yapılmadığı,

yapılmış ise imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığı hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle yöntemince giderilmeye çalışılmalı;

ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan dava konusu taşınmazın toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, bitki örtüsünü, imar-ihyayı gerektiren yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu olmaya başladığı tarihi, hangi faaliyetler ile imar ve ihya işlemi yapıldığı ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını da içerir, önceki bilirkişi raporunu irdeler ve çelişkileri giderir mahiyette ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

jeodezi ve fotogrametri uzmanı harita mühendisi bilirkişi kurulundan uydu ve hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, imar-ihyası tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde; teknik bilirkişiden ise keşfi takibe ve denetlemeye elverişli biçimde, krokili rapor alınmalı; bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.

4. Sayılan nedenlerle davalı Hazine temsilcisinin temyiz isteminin kabulü ile kararın bu gerekçelerle bozulması gerekirken, yazılı şekilde onama kararı verilmesi doğru değildir. Karar düzeltme itirazları değinilen sebeplerle yerinde olup Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 11.06.2014 tarihli ve 2014/8116 Esas- 2014/8180 Karar sayılı onama kararının ortadan kaldırılmasına ve hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Hazine temsilcisinin karar düzeltme isteğinin 6100 sayılı HMK'nın geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 440. maddesi uyarınca kabulüne, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 11.06.2014 tarihli ve 2014/8116 Esas- 2014/8180 Karar sayılı onama kararının ortadan kaldırılmasına, Mahkemenin 11.10.2011 tarihli ve 2008/668 Esas-2011/957 Karar sayılı kararının yukarıda değinilen nedenlerle BOZULMASINA,