Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/3461 K.2025/4282

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; maliki olduğu dava dışı 15 15... parsel sayılı taşınmazda yapı kullanım ve ruhsatname izni verilebilmesi için davalı belediyenin 16.08.1991 tarihli ve 3059 sayılı Encümen Kararıyla maliki olduğu dava konusu 15 15... parsel sayılı taşınmazın bedelsiz olarak yola terkine karar verilip dava dışı 80 parsel sayılı taşınmazın 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesi uygulama kapsamı dışına bırakıldığını, ancak daha sonra davalı ... tarafından taşınmazlarda plan değişikliği yapılarak terk amacına aykırı biçimde dava dışı 80 parselin konut ve ticaret alanı olarak ilan edildiğini,

yol olarak bedelsiz terk ettiği taşınmazın imar planındaki amacı doğrultusunda kamu hizmetine sunulmayıp konut ve ticaret alanı olarak belediye adına tescil edilmesinin taşınmazın mülkiyet hakkına aykırılık oluşturduğunu ileri sürerek yol olarak kamu yararına bedelsiz terk ettiği eski 71 parsel (yeni 27 24... , 4 ve 5) taşınmazın ne kadarlık kısmının plan değişikliğine alınarak davalı ... adına tescil edildiğinin tespiti ile tespit edilen bu kısmın tapu kaydının iptali ile adına tescilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı; iddianın doğru olmadığını, yola terkine karar verilen dava konusu taşınmazın yol dışında başka bir amaçla kullanılmayacağına dair herhangi bir şart bulunmadığını, taşınmazın eski maliki olan davacının hak iddiasında bulunamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile; davacının 71... parsel sayılı taşınmazların tamamına malik iken 80 parsel sayılı taşınmazın yapı kullanım izni ve ruhsatnamesi olmadığı belirtilip dava konusu 71 parselin bedelsiz olarak yola terki sağlanarak 80 parselin İmar Kanunu'nun 18. maddesi uygulaması kapsamında düzenleme dışı bırakılmasına karar verildiği,

aradan geçen zamanda davalı Belediyenin imar planını değiştirerek dava konusu 71 parseli konut ve ticaret alanı olarak ilan ettiği, dava konusu eski 71 parselin yola terk edilmesinden sonra yapılan şuyulandırma işlemi sırasında 450, 05... 'lik kısmının ihdasen davalı ... adına kaydedildiği, ihdasen tescil edilen bu kısma ilişkin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 35. maddesi uyarınca malikin rızasıyla kamu hizmetlerinde kullanılmak üzere kamuya terk edilen taşınmazın kamu yararı dışındaki amaçlarla kullanıldığından davacının hak sahibi olması gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; somut olayda davacının Belediye'ye verdiği dilekçe ile maliki olduğu dava dışı 80 parselin düzenleme dışı bırakılması halinde 71 parselin tamamını ve 80 parselin yolda kalan kısımlarını düzenleme ortaklık paylarına karşılık bila bedel Belediyeye terketmeyi talep ettiği, bunun üzerine 16.08.1991 tarihli Belediye Encümen Kararıyla dava dışı 80 parselin düzenleme dışı bırakılmasına karar verildiği,

bu karar sonrasında davacının yola terk işlemlerinin yapılmasını talep etmesi üzerine dava konusu 71 parselin tamamının yola terk edildiği, sonrasında dava konusu 71 parselin İmar Kanunu'nun 18. madde uygulaması ile önce 79 18... , 2 ve 3 parsellere, yenileme sonrasında da 27 24... , 5 ve 4 parsellere dönüştüğü, davacının 19.08.1991 tarihli yola terk talebi incelendiğinde yola terk edilen kısımla ilgili koşullu bağışının bulunmadığı, koşullu bir bağış bulunmadığından belediyenin değişen şartları gözeterek "yol" için ayırdığı alanı "konut veya ticaret" alanı olarak ayırmasının belediye çalışması kapsamında tasarruf işlemi olduğu,

davacının dava konusu taşınmazı herhangi bir şart karşılığında veya özel amaçla terkin ettirmediği, davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulünün doğru olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun ise kabulü ile hüküm ortadan kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu 15 15... parsel sayılı taşınmazın davacıya bedelsiz olarak yola terk ettirildiğini, ancak daha sonradan yapılan imar düzenlemesi ile yola terk edilen 15 15... parsel sayılı taşınmazın yeni 27 24... parselde 494/1990 hisse ve 27 24... parselde 1271/2400 hisse olarak davalı ... adına tescil edildiğini, Belediyenin keyfi uygulamalarıyla kendi lehine işlemler yaptığı, maliki olduğu dava konusu 15 15... parselin bedelsiz olarak alındığını ancak karşılığının verilmediğini, eksik araştırma sonucunda karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, tapu iptali - tescil istemine ilişkindir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; davacının Belediye'ye verdiği dilekçe ile maliki olduğu dava dışı 80 parsel sayılı taşınmazın düzenleme dışı bırakılması halinde dava konusu 15 15... parsel sayılı taşınmazı düzenleme ortaklık paylarına karşılık bedelsiz olarak davalı Belediyeye terketmeyi talep ettiği, Belediyenin 16.08.1991 tarihli 3059 sayılı Encümen kararıyla dava dışı 80 parsel sayılı taşınmazın düzenleme dışı bırakılmasına karar verildiği,

bu karar sonrasında davacının 19.08.1991 tarihli dilekçesiyle dava konusu 71 parsel sayılı taşınmazın yola terk işlemlerinin yapılmasını talep ettiği, bu doğrultuda dava konusu 71 parsel sayılı taşınmazın tamamının 10.09.1991 tarihinde yola terk edildiği, İmar Kanunu'nun 18. madde uygulaması ile dava konusu 71 parsel sayılı taşınmazın "konut ve ticaret alanına" alınarak önce 79 18... , 2 ve 3 parsellere, bu parsellerin de yenileme ile dava konusu 27 24... , 4 ve 5 parsellere dönüştüğü anlaşılmaktadır.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı 187,80 TL bakiye onama harcının temyiz eden davacıdan alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,