Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/5447 K.2025/5108

2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 40. ve Yargıtay İç Yönetmeliği'nin 18. maddeleri uyarınca yapılan ön inceleme sonucunda gereği düşünüldü:

Dairemizin 16.11.2022 tarihli ve 2022/4647 Esas, 2022/7575 Karar sayılı kararıyla dosyanın ihya edilmesi ve sonrasında temyiz incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmesi gerekçesiyle geri çevirme kararı verilmiş, ancak bu kararın gereği yerine getirilmediği anlaşıldığından Dairemizin 26.02.2024 tarihli kararıyla yeniden geri çevirme kararı verilmiştir.

Bilindiği üzere; dosyaların bulunamaması halinde yapılacak işlemler 4473 sayılı Yangın, Yersarsıntısı, Seylap veya Heyelan Sebebiyle Mahkeme ve Adliye Dairelerinde Ziyana Uğrayan Dosyalar Hakkında Yapılacak Muamelelere Dair Kanun ile belirlenmiştir.

Anılan Kanun'un 1. maddesinde; "yangın, yer sarsıntısı, seylap veya heyelan sebebiyle mahkeme ve adliye dairelerinde ziyana uğrayan dosyaların yenilenmesi bu Kanun hükümleri dairesinde yapılır." hükmü mevcuttur. Yasa'nın 2. maddesinde ise "1. maddede yazılan hallerde bu Kanun'un tatbik edilebilmesi Adliye vekâletinin kararına bağlıdır. Karar Resmi Gazete ve ayrıca mahallinde mutat vasıtalarla neşir ve ilan olunur." hükmü getirilmiştir.

Ayrıca sözü edilen Kanun'un 7 - 17. maddelerinde yenileme sırasında yapılacak işlemler sayılmış bulunmaktadır. Buna göre öncelikle zayi olduğu ileri sürülen dosyanın ilgili mahkeme veya icra dairelerinin kalem ve arşivinde titizlikle aranması, bulunamadığı takdirde düzenlenecek tutanağın onaylı bir suretinin Bakanlığa gönderilmesi, Bakanlıkça dosyanın yenilenmesine karar verilmesi halinde bu kararın bir an önce mahallinde mutat vasıtalarla neşir ve ilan edilmesinin sağlanması,

dosyanın yenilenmesine ilişkin kararın Bakanlıkça yaptırılacak Resmi Gazete ilanı ve kıyasen mahallinde yapılacak olan ilandan sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesi hükmünün uygulanabileceği dava dosyaları ile icra dosyalarının zayi olması durumunda 4473 sayılı Kanun'un 3. maddesinde belirtilen kişilerin dosyanın ihyası talebi üzerine, ziyaa uğrayan dosyaların yenilenmesi için gereken işlemlerin yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Ayrıca davanın taraflarında ve vekillerinde bulunan belgeler temin edilerek eksikliklerin giderilmesine özen gösterilmesi de gereklidir.

Diğer taraftan, Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğünün 30.01.2006 tarihli ve 107 sayılı "Zayi Olan Dosyaların Yenilenmesi" başlıklı Genelgesinde de ihya işlemlerinin nasıl yapılacağı detaylı olarak açıklanmıştır.

Geri çevirme kararı üzerine Mahkemece yalnızca, dosyanın 4473 sayılı Kanun uyarınca ihyasına başlandığına ilişkin ilan Resmi Gazete'de ve yerel bir gazetede yayımlanmış, başkaca bir işlem yapılmaksızın dosya bu şekilde temyiz incelemesi yapılmak üzere Daireye gönderilmiştir.

Hâl böyle olunca, 4473 sayılı Kanun ve "Zayi Olan Dosyaların Yenilenmesi" başlıklı Genelgede yer verilen hükümler doğrultusunda dosyanın ihyasının sağlanması, dosyadaki tüm belgeler (dava dilekçesi, cevap dilekçeleri vb.), düzenlenen tutanaklar, keşif zaptı, bilirkişi raporları ile farklı kurumlardan getirtilen tüm belge ve yazı cevaplarının dosya arasına alınması, bunun için ilgili kurumlara (İlçe Nüfus ve Tapu vb. kurumlara) ve diğer Mahkemelere gerekli müzekkerelerin yazılması, ayrıca dosyanın taraflarına ellerindeki belgelerin sorularak zayi olduğu bildirilen dosyanın ihyasının usulünce sağlanması,

Temyize konu kararın kesinleşip kesinleşmediğinin araştırılmasına esas olmak üzere, Mahkemenin 2002 yılı ve sonrasına ait esas, karar ve temyiz defterinin, varsa harç tahsiline ilişkin onaylı ve okunaklı suretlerinin bulunması,

Geri çevirme gerekleri yerine getirilmeden dosyanın gönderilmesinin yargılamanın uzamasına sebebiyet vereceği dikkate alınarak yeniden geri çevirmeye sebebiyet verilmemesi açısından geri çevirme kararının gereklerinin yerine getirildiğinin bizzat mahkeme hakimi tarafından kontrol edilmesi,

kararının gereği yerine getirildikten sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Daireye gönderilmesi gerekir.