Yargıtay 10. Ceza Dairesi E.2021/16704 K.2022/13068

2- Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi 27/05/2021 tarih, 2020/1335 esas ve 2021/1000 karar: a) İlk derece mahkemesi hükmü düzeltilerek beraat: sanık ... hakkında b) İstinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddi: sanık ... hakkında

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hükümler temyiz edenlerin sıfatı, başvuruların süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

A) Sanık ... hakkında ilk derece mahkemesi hükmü düzeltilerek verilen beraat hükmünün incelenmesinde;

5271 sayılı CMK'nın 288. ve 294. maddelerinde yer alan düzenlemeler ile 289. maddesinde sayılan kesin hukuka aykırılık halleri dikkate alınarak, Cumhuriyet savcısının dilekçesinde belirttiği temyiz sebeplerinin hükmün hukuki yönüne ilişkin olduğu değerlendirilerek, anılan sebeplere bağlı olarak yapılan incelemede,

CMK'nın 280/1-a maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemesince "İlk Derece Mahkemesinin kararında usule veya esasa ilişkin herhangi bir hukuka aykırılığın bulunmadığını, delillerde veya işlemlerde herhangi bir eksiklik olmadığını, ispat bakımından değerlendirmenin yerinde olduğunu saptadığında istinaf başvurusunun esastan reddine, 303. maddenin birinci fıkrasının (a), (c), (d), (e), (f), (g) ve (h) bentlerinde yer alan ihlallerin varlığı hâlinde hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine" karar verilebileceği düzenlenmiş olup; Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesince, sanık hakkında beraat kararı verilebilmesi için CMK'nın 280/1-g. maddesi uyarınca duruşma açılarak, delil değerlendirmesi yapıldıktan sonra hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,

Yasaya aykırı, Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olup, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin 27/05/2021 tarih, 2020/1335 esas ve 2021/1000 sayılı kararı hukuka aykırı bulunduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin hükmün CMK'nın 302/2. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

B) Sanık ... hakkındaki hükmün düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararın incelenmesinde:

5271 sayılı CMK'nın 288. ve 294. maddelerinde yer alan düzenlemeler ile 289. maddesinde sayılan kesin hukuka aykırılık halleri dikkate alınarak, sanık ve müdafiinin dilekçelerinde belirttikleri temyiz sebeplerinin hükmün hukuki yönüne ilişkin olduğu değerlendirilerek, anılan sebeplere bağlı olarak yapılan incelemede,

CMK'nın 280/1-a maddesinde, bölge adliye mahkemesinin "İlk derece mahkemesinin kararında usule veya esasa ilişkin herhangi bir hukuka aykırılığın bulunmadığını, delillerde veya işlemlerde herhangi bir eksiklik olmadığını, ispat bakımından değerlendirmenin yerinde olduğunu saptadığında istinaf başvurusunun esastan reddine, 303. maddenin birinci fıkrasının (a), (c), (d), (e), (f), (g) ve (h) bentlerinde yer alan ihlallerin varlığı hâlinde hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine" karar verebileceği düzenlenmiş olup;

bölge adliye mahkemesi tarafından, ilk derece mahkemesince sanık hakkında uygulanan TCK’nın 188/5. maddesinin hükümden çıkarılabilmesi için CMK'nın 280/1-g maddesi uyarınca duruşma açılarak, delil değerlendirilmesi yapıldıktan sonra hüküm kurulması gerektiği gözetilmeyerek, duruşma açılmadan sanık hakkındaki hükmün düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi,

Yasaya aykırı, sanık ve müdafiinin temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olup, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin 27/05/2021 tarih, 2020/1335 esas ve 2021/1000 sayılı kararı hukuka aykırı bulunduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin hükmün CMK'nın 302/2. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 28/02/2019 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7165 sayılı Kanun'un 8. maddesi ile değişik CMK'nın 304/2. maddesi uyarınca, dosyanın Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesine, kararın bir örneğinin ise Gaziantep 4. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine, 12.12.2022 tarihinde Üye Dr. ...'in karşı oyu ve oy çokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

Gaziantep 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 2020/216 K. sayılı kararıyla, sanıklar ... ve ...’in uyuşturucu madde ticareti yapmak suçundan dolayı TCK’nın 188/3, 188/4-a ve 188/5. maddeleri uyarınca cezalandırılmasına karar verilmiştir.

Hükümlerin istinaf edilmesi üzerine, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin 2021/1000 sayılı kararıyla;

Sanık ...’ın müsnet suçu işlediğine dair her türlü şüpheden uzak somut delil edilemediğinden beraati yerine mahkûmiyetine karar verilmesinin kanuna aykırı olduğu, bu hususun yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyip 5271 sayılı CMK’nın 280/1-a ve 303/1. maddeleri uyarınca düzeltilmesinin mümkün bulunduğu belirtilerek, ilk derece mahkemesi hükmünden sanığın mahkûmiyetine ilişkin kısmın çıkartılarak yerine “Sanık ...’ün …CMK’nın 223/2-e maddesi uyarınca beraatine” ibarelerinin yazılması suretiyle, hükmün düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine,

Sanık ... hakkında, sanık ... hakkındaki bozma nedenine bağlı olarak, uygulama koşulları bulunmadığı gözetilmeden, sanığın eylemini üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlediği kabul edilerek TCK’nın 188/5. maddesinin uygulanması suretiyle

fazla ceza tayininin kanuna aykırı olduğu, bu aykırılığın yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyip CMK’nın 280/1-a ve 303/1. maddeleri uyarınca düzeltilmesinin mümkün bulunduğu belirtilerek, ilk derece mahkemesi hükmünden TCK’nın 188/5. maddesinin uygulanmasına dair kısmın çıkartılması suretiyle, hükmün düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine,

Karar verilmiştir.

Dairemizce yapılan temyiz incelemesi neticesinde;

CMK’nın 280/1-a bendi hükmü gözetilerek, bölge adliye mahkemesince sanık ... hakkında “beraat kararı” verilebilmesi için CMK’nın 280/1-g maddesi uyarınca duruşma açılarak delil değerlendirmesi yapıldıktan sonra hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden hüküm kurulmasının yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle; bölge adliye mahkemesi hükmünün, diğer yönleri incelenmeksizin, bozulmasına;

CMK’nın 280/1-a bendi hükmü gözetilerek, bölge adliye mahkemesi tarafından, ilk derece mahkemesince sanık ... hakkında uygulanan “TCK’nın 188/5. maddesinin” hükümden çıkarılabilmesi için CMK’nın 280/1-g maddesi uyarınca duruşma açılarak delil değerlendirmesi yapıldıktan sonra hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmememesinin yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle; bölge adliye mahkemesi hükmünün, diğer yönleri incelenmeksizin, bozulmasına,

Karar verilmiştir.

CMK’nın 280/1-a maddesinde, “Bölge adliye mahkemesi, dosyayı ve dosyayla birlikte sunulmuş olan delilleri inceledikten sonra; ilk derece mahkemesinin kararında … 303 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (c), (d), (e), (f), (g) ve (h) bentlerinde yer alan ihlallerin varlığı hâlinde hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine, … karar verir.” denilmekte;

Mezkur hükmün atıfta bulunduğu 303. maddenin 1 (a) bendinde de; hükme esas olarak saptanan olaylara uygulanmasında hukuka aykırılıktan dolayı hüküm bozulmuş ise, “olayın daha ziyade aydınlanması gerekmeden beraate … hükmolunması gerekirse” bölge adliye adliye mahkemesinin davanın esasına hükmedebileceği gibi hükümdeki hukuka aykırılığı da düzeltebileceği belirtilmektedir.

CMK’nın 223/2. fıkrasında ise, “Beraat kararı; a) Yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması, b) Yüklenen suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması, c) Yüklenen suç açısından failin kast veya taksirinin bulunmaması, d) Yüklenen suçun sanık tarafından işlenmesine rağmen, olayda bir hukuka uygunluk nedeninin bulunması, e) Yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması, Hallerinde verilir.” hükmü yer almaktadır.

Belirtilen hükümler birlikte değerlendirildiğinde; ilk derece mahkemesince sanığın mahkûmiyetine hükmolunması durumunda, bölge adliye mahkemesince yapılan istinaf incelemesinde, dosyada mevcut delillere göre, sanığın mahkûmiyetine esas teşkil eden eylem(ler)le ilgili olarak CMK’nın 223/2. fıkrasında sayılan hallerden birinin mevcut olduğuna kanaat getirilmesi durumunda; CMK’nın 280/1-a ve 303/1-a maddelerinin verdiği yetki uyarınca duruşma açılmaksızın ilk derece mahkemesi hükmünden mahkûmiyete ilişkin kısmın çıkartılarak yerine beraat hükmünün yazılması suretiyle hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilebileceği açıkça anlaşılmaktadır.

Öte yandan, CMK’nın 280/1-a ve 303/1-a maddeleri uyarınca; bölge adliye mahkemesince delil değerlendirmesi yapılması için her durumda duruşma açılması zorunlu olmayıp, dosya ve dosyayla birlikte sunulmuş olan deliller incelendikten sonra, olayın daha ziyade aydınlanması gerekmeden belli sonuçlara ulaşılması halinde, dosya üzerinden karar verilmesi mümkün bulunmaktadır.

Belirtilen düzenlemelerde; bölge adliye mahkemesi tarafından istinaf incelemesi sırasında, ilk derece mahkemesince cezayı artıran nitelikli hallerin uygulanmasının hukuka aykırı olduğunun tespit edilmesi halinde, duruşma açılmaksızın hukuka aykırılığın düzeltilebileceği açıkça belirtilmiş değilse de; anılan hükümlerin düzenleniş amacı dikkate alınarak,

bölge adliye mahkemesince, dosyada mevcut delillere göre, cezayı artıran nitelikli hallerin uygulanma şartlarının bulunmadığına kanaat getirilmesi durumunda, CMK’nın 280/1-a ve 303/1-a maddeleri çerçevesinde duruşma açılmaksızın ilk derece mahkemesi hükmünden nitelikli hallerin uygulanmasına ilişkin kısımların çıkartılması suretiyle hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilebileceğini kabul etmek gerekir.

Başka bir ifadeyle; “olayın daha ziyade aydınlanması gerekmeden beraate hükmolunması gerektiğinde” hükümdeki hukuka aykırılığı duruşma açmaksızın düzeltme yetkisi bulunan bölge adliye mahkemesinin, “olayın daha ziyade aydınlanması gerekmeden, cezayı artıran nitelikli hallerin hükümden çıkartılması gerektiğinde” de duruşma açmaksızın aynı yetkiyi kullanabileceğinde tereddüt bulunmamak gerekir.