Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2007/20407 K.2009/300

506 S. SOSYAL SİGORTALAR KANUNU(MÜLGA) [ Madde 79 ]

"İçtihat Metni"

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde çalıştığı ve Kuruma bildirilmeyen 1996 yılında 12 ay, 1997 yılında 12 ay, 1998 yılında 5 ay, 1999 yılında 9 ay, 2000 ila 2002 yallarında 12'şer ay, 2003 yılında 7 aylık sürenin tespitini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteği hüküm altına almıştır.

Hükmün, davalılardan Kurum Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi A.. E.. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde çalıştığı ve Kuruma bildirilmeyen 1996 yılında 12 ay, 1997 yılında 12 ay, 1998 yılında 5 ay, 1999 yılında 9 ay, 2000 ila 2002 yallarında 12'şer ay, 2003 yılında 7 aylık sürenin tespitini istemiş; Mahkemece, davacının, 1996 yılından 31.07.2003 tarihine kadar kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi olup, bu tür sigortalı hizmetlerin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır.

Dosyadaki belgelerden, davalı işveren N... İnş. Tur. Nak. Ve Tarım Ürünleri Tic. Ltd. Şti.'nin, 22.09.1997 tarihli sözleşmeyle kurularak, 02.10.1997 tarihinde ticaret siciline tescil edildiği; nakliyecilik faaliyeti nedeniyle 15.10.1997 tarihinden itibaren 506 sayılı Yasa kapsamına alındığı anlaşılmaktadır.

Hizmet cetvelinin incelenmesinden, davacının, davalılardan işverene ait işyerinden, 15.05.1998 tarihinde işe girişinin, 15.03.1999 tarihinde işten çıkışının belirtildiği, 1998 yılı 2. dönemde 75 gün, 1999 yılı 1. dönemde 45 günlük prim ödendiği; davadışı bir işyerinden 2000 yılı 3. dönemde 15 gün; davalı şirketin kurucu ortağı Ahmet Aslan'ın da ortağı olduğu, fırın işletmeciliği yapılan adi ortaklık şeklindeki başka bir işyerinden 2003 yılı 1. dönemde 99 gün, 2. dönemde 60 günlük prim ödemesinin bulunduğu görülmüştür.

Davalı işverenin sunduğu 1998 yılı 5. ay ila 1999 yılı 3. aylara ilişkin aylık prim bildirgelerinde, hizmet cetvelinden farklı olarak, 1998 yılı 3. dönemde 100 günlük çalışma görünmektedir. Davacı, Kurum müfettişine, davalı işyerinde şoför olarak, 12.05.1996 tarihinden başlayarak, 05.09.2003 tarihine kadar kesintisiz çalıştığını beyan etmiştir.

Mahkemece, öncelikle davacıya tespitini istediği dönemler açıklatılmalı; davalılardan işverene ait işyerinin faaliyete başladığı tarih, işyerinin davalı şirketin kurulmasından önce mevcut olup-olmadığı, mevcut olduğunun anlaşılması durumunda işyeri devri yapılıp-yapılmadığı araştırılmalı, davalı şirketin kurulmasından önce işyeri bulunmadığının veya işyeri devri yapılmadığının anlaşılması durumunda, davalı şirketin yasa kapsamına alınmasından önceki döneme ilişkin isteğin reddine karar verilmelidir.

Tespite konu çalışmalara ilişkin olarak, Kurum nezdindeki tüm belgeler ile -varsa- işveren nezdindeki belgeler getirtilmeli; işbu belgelerden sigortalının imzasını içerenler yönünden imzanın kendisine aidiyeti sigortalı tarafından kabul edilenler ile inkar edilip de aidiyeti ehil bilirkişi incelemesiyle saptananlardan yine sigortalıca hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından, işbu yazılı belgelerin aksi eşdeğerde delillerle kanıtlanmalı; bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince yeterince araştırılmalıdır.

Davacının şoför olarak çalıştığı iddiası karşısında, davalı işverene ait araçların kayıtları, bu araçlarla ilgili düzenlenmiş takograf ve trafik ceza kayıtları, faturalar ve irsaliyelerde davacıyla ilgili bilgi ve belgeler vb. kayıtlar araştırılmalıdır.

Yukarıda öngörülen nitelikte yazılı belge ibraz olunmayan çalışma süreleri yönünden ise, tarafların gösterdiği tanıklarla yetinilmeyerek dava konusu işyerindeki ücret bordroları ile Kuruma bildirilen dönem bordrolarında yer alan davacı ile birlikte çalışan bordro tanıklarının, bunlar bulunamadığı taktirde komşu işyeri sahip ve çalışanları celbedilerek açıklanan konularda tanık sıfatıyla dinlenmeli, yargılama aşamasında dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, işyerinin kapsamı kapasite ve niteliği nazara alınmalı;

davacı için uyuşmazlık konusu dönemlerde davadışı işyerlerinden bildirilmiş ve primi ödenmiş sigortalılık sürelerinin varlığı, 2003 yılında davadışı işyerinde 1 yıl kadar çalıştığı beyanı gözetilerek, çalışmaların başlangıcı, kesintili olup-olmadığı, buna göre hak düşürücü sürenin gerçekleşip-gerçekleşmediği araştırılıp tartışılarak, bu konuda yeterli ve gerekli tüm soruşturma yapılıp uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca, bildirilen süreler dışlanarak,

tespite konu çalışmaların geçtiği dönemler ve prime esas kazançlar ayrı ayrı belirtilmek suretiyle infaza uygun şekilde bir karar verilmelidir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözetilmeden yanılgılı değerlendirme ile yazılı biçimde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalılardan Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.