Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2008/2592 K.2009/10104

506 S. SOSYAL SİGORTALAR KANUNU(MÜLGA) [ Madde 3 ]

"İçtihat Metni"

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 02.11.1992 -04.04.2006 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, davacı için, davalılardan işverene ait işyerinden 18.04.1998 tarihinden itibaren primlerin ödendiği belirtilerek, 02.11.1992 - 18.04.1998 tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

Hükmün, davalılar Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi A..... E...... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

506 sayılı Yasanın 3. Maddesinin II/B bendine göre, “

“Özel Kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları...”

” uygulanmamaktadır. Uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Yasası’na göre, çıraklar teorik ve pratik eğitime tabi tutulurlar. Taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenirken, başka bir ifade ile, davacının belirtilen devrede çırak olup-olmadığına karar verilirken, çalışma ilişkisine bakılarak karar verilmelidir. Gerçektende çıraklık sözleşmesinde, akdi ilişkinin üstün niteliği çalışma olgusu değil, sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesidir. Çırak, işyerinde üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor, meslek ve sanat eğitimi arka planda tutuluyorsa, bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyecektir.

Doğum tarihi 20.12.1978 olan davacı için, 01.10.1994 tarihinde çıraklık eğitim merkezinden, 18.04.1998 tarihinde davalılardan işverene ait işyerinden imzalı işe giriş bildirgelerinin düzenlendiği; davacının, 01.10.1994 –

– 30.09.1997 tarihleri arasında Ş...... Mesleki Eğitim merkezinde çırak öğrenci olarak kaydının bulunduğu, davacı ile davalılardan işveren arasında hizmet sözleşmesinin düzenlendiği, imza incelenmesine ilişkin bilirkişi raporunda 18.04.1998 tarihli işe giriş bildirgesindeki imzanın davacı eli ürünü olmadığının belirtildiği, uyuşmazlık konusu dönemlerde işyerinde yapılan denetimlerde davacıyla ilgili tespitin bulunmadığı, ancak isim belirtilmeyerek çırak öğrencilerin de bulunduğunun belirtildiği

Mahkemece, davacı ile ilgili olarak Şehitkamil Mesleki Eğitim görülmüştür.

Merkezindeki tüm kayıtlar getirtilmeli, davacı ile davalılardan işveren arasında çıraklık sözleşmesinin bulunup –

– bulunmadığı araştırılmalı, çıraklık sözleşmesinin bulunduğunun anlaşılması durumunda, davacının çalışmalarının, bir mesleğin öğrenilmesine yönelik olup –

– olmadığı, sözleşme sonrası dönemde çıraklık eğitim merkezinde teorik veya pratik eğitim alıp –

– almadığı, eğitimin yoğunluğu ve işyerinde fiilen çalışma süresi araştırılarak, taraflar arasındaki ilişkinin niteliği belirlenmeli, mesleğin öğrenilmesi için çıraklık ilişkisine dayalı olarak çıraklık eğitim merkezinde veya işyerinde geçen çalışma dönemlerinin uzun vadeli sigorta kollarından sayılmasının mümkün bulunmadığı gözetilmelidir.

Davacı ile davalılardan işveren arasında çıraklık ilişkisinin bulunmadığının anlaşılması durumunda ise; mahkemenin kabule konu süreler yönünden yaptığı araştırma hüküm kurmaya yeterli bulunmadığından; tespite konu çalışmalara ilişkin olarak –

–varsa- işveren nezdindeki tüm belgeler getirtilmeli; işbu belgelerden sigortalının imzasını içerenler (özellikle hizmet sözleşmesindeki) yönünden, imzanın kendisine aidiyeti sigortalı tarafından kabul edilenler ile inkar edilip de aidiyeti ehil bilirkişi incelemesiyle saptananlardan yine sigortalıca hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından, işbu yazılı belgelerin aksi eşdeğerde delillerle kanıtlanmalı; bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince yeterince araştırılmalı;

yukarıda öngörülen nitelikte yazılı belge ibraz olunmayan çalışma süreleri yönünden ise, o dönemde sigortalı ile birlikte çalışan ve işverenin bordrolarında kayıtlı kişiler ile aynı yörede komşu ve benzeri işleri yapan başka işverenler ile bu işverenlerin çalıştırdığı ve bordrolara geçmiş kişiler saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, yargılama aşamasında dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, işyerinin kapsamı kapasite ve niteliği nazara alınmalı, böylece, bu konuda yeterli ve gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip;

deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözetilmeden eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı biçimde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.