Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2009/888 K.2010/13088

Davacı, davalı Kurum'un asgari işçilik uygulamasına yönelik işleminin iptalini, uygulanacak asgari işçiliğin tespitini ve 06.07.2004 tarihli prim itiraz komisyon kararının iptalini istemiştir.

Mahkeme, ilâmında belirtildiği şekilde isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

... Selim Sırrı Tarcan Spor Salonu Düzenleme ve Çevre Tanzimi İnşaatı işini 17.05.2001-16.06.2001 tarihleri arasındaki dönemde üstlenmiş olan davacı şirket tarafından yürütülen işe uygulanacak işçilik oranı 16/192 ek sayılı genelgede mevcut olmaması nedeniyle, Sigorta Primleri Takip ve Tahsilat Daire Başkanığının 27.07.2001 tarihli yazısıyla işçilik oranı %14 olarak belirlenmiştir.

Ancak, işyeri incelemesi istenilmesi üzerine yapılan inceleme sonucu düzenlenen 05.04.2004 tarihli sigorta müfettiş raporuyla,sözkonusu iş “Çeşitli Bina onarımı” işi ve uygulanacak işçilik oranı ise %15 kabul edilerek eksik işçilik bildiriminde bulunulduğu gerekçesiyle resen prim tahakkuku yapılmış, yapılan itirazlar ise, 06.07.2004 tarihli komisyon kararı ile red edilmiştir.

Komisyon kararının tebliğinden itibaren 30 günlük süre içinde açılan işbu davayla; davalı Kurum'un asgari işçilik uygulamasına yönelik işleminin iptali, uygulanacak asgari işçiliğin tespiti ve 06.07.2004 tarihli prim itiraz komisyon kararının iptali istenmiştir.

Mahkemece; ihale konusu iş, inşaat,inşaat nakliyesi, tesisat imalatı ve elektrik işleri gibi bölümlere ayrılıp, bu işlerin her biri için 16/192 ek sayılı genelgesine göre belirlenen oranlar esas alınması yöntemiyle düzenlenmiş bilirkişi raporuna dayanılarak sonuca varılmıştır.

İşin ihale aşamasında parçalara bölünmediği ve bütünlük arz eder şekilde yüklenildiği durumlarda, işçilik oranının tespitinin de bu genel nitelik gözetilerek belirlenmesi zorunludur. Şu halde, ihale konusu olan “Selim Sırrı Tarcan Spor Salonu Düzenleme ve Çevre Tanzimi İnşaatı” işinin bölümlere ayrılmak suretiyle dava konusu uyuşmazlığın çözümlenmesi hatalıdır.

Öte yandan, gerek Sigorta Primleri Takip ve Tahsilat Daire Başkanığının 27.07.2001 tarihli yazısıyla bildirilen %14 işçilik oranına esas dayanak belgeler ve gerekse, dava konusu işi “çeşitli bina onarımı” olarak nitelendiren ve 16/192 ek sayılı genelgeye göre %15 işçilik oranına tabi tutan 05.04.2004 tarihli sigorta müfettiş raporundaki nitelendirme ve değerlendirmeye esas varsa ek kayıt ve belgeler konusunda bir araştırma ve inceleme de yapılmamıştır.

Mahkemeler, bildirilmesi zorunlu işçilik oranını belirlerken; işin genel niteliğini, işte kullanılan teknik yöntemleri, işin büyüklüğünü, tamamlama süresini, işyeri koşullarını,işyeri bünyesinde kullanılan teknolojiyi, istihkak tutarlarını, kısaca işçilik bildirilmesi gereken işle ilgili tüm verileri gözetmek, gerekirse benzerleriyle kıyaslamak, yerinde bizzat işi denetlemek ve gerçek biçimde işçilik oranını, daha sonra da işçilik tutarını saptamak zorundadırlar. Bu yöntem izlenerek işverenin eksik işçilik bildiriminde bulunup bulunmadığı belirlenmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, öngörülen biçimde bir inceleme ve araştırma yapılmaksızın, yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.