Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2010/13491 K.2012/3510

Dava, yaşlılık aylığı bağlanmasına dair Kurum işleminin iptali nedeniyle yersiz yapılan ödemelerin faizi ile birlikte tahsili istemine ilişkindir. Mahkeme, ilâmında belirtildiği şekilde davanın reddine karar vermiştir. Hükmün, davacı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve tetkik hakimi ... tarafından dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davada somutlaşan olayda, davacı Kurum tarafından davalıya .... tahsis numarası ile yaşlılık aylığı bağlandığı, 01.05.2006 ile 24.06.2007 tarihleri arasında davacıya yaşlılık aylığının ödendiği, ancak daha sonra Kurum tarafından yapılan incelemeler neticesinde, davalının da içinde bulunduğu kişiler tarafından Kuruma yapılan tahsis başvuru formları üzerinde sahtecilik yapıldığının, gerçekte çalışılmadığı halde matbu formların üzerindeki “.... dışında prim ödenen sosyal güvenlik kuruluşları ve iller” bölümüne “....

Bankasında çalıştım” veya benzeri ifadelerin yazılarak fiili hizmet sürelerinin bu şekilde tamamlanmak suretiyle yaşlılık aylığına hak kazanıldığının tespit edilmesi üzerine 24.07.2007 tarihi itibariyle davalıya bağlanan yaşlılık aylığının iptal edildiği, mahkemece, davalının emeklilik başvurusu kapsamında Kurumu aldatmaya yönelik her hangi bir girişiminin bulunmadığı yaşlılık aylığının Kurum tarafından davacıya ait kayıtlar incelenmek suretiyle bağlandığı ve davalının iyiniyetli olduğu kabul edilerek davanın reddine karar verildiği dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

Davaya konu alacak, sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanmakta olup, sebepsiz zenginleşen kişi, malvarlığında sebepsiz yere meydana gelen artışı iade ile yükümlüdür. İade yükümlülüğünün konusu ve kapsamı ise BK. 63. maddede hükme bağlanmıştır. Bu maddeye göre; “Haksız olarak bir şeyi istifa eden kimse, onun istirdadı zamanında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği miktar nisbetinde red ve iade ile mükellef değildir. Şukadar ki kabız, o şeyi suiniyet ile elden çıkarmış yahut onu elden çıkarır iken bilahare red ve iadeye mecbur olacağına vakif bulunmuş olursa red ve iadeye mecburdur.” Görüldüğü gibi, maddede, iade borcu zenginleşen kişinin iyi veya kötüniyetli olmasına göre farklı şekilde ele alınmıştır.

Haklı bir sebebe dayanmaksızın zenginleşen kimse kötüniyetli ise, iade borcu zenginleşmenin tamamını kapsar. Diğer bir ifadeyle, kötüniyet halinde iade borcu, geri verme zamanındaki zenginleşme miktarıyla sınırlı değildir. Anılan maddeye göre, sebepsiz zenginleşen kimse o şeyi kötüniyetle elden çıkarmış veya onu elden çıkarırken sonradan geri vermek zorunda kalacağını bilmek durumunda ise, iadeyle yükümlüdür. Zenginleşmeyi iade edeceğini ve dolayısıyla zenginleşmenin haklı bir sebebe dayanmadığını bilen veya gerekli özeni gösterdiği takdirde bilebilecek durumda olan kişi, kötüniyetli zenginleşen konumundadır.

Davalının, çalışmadığı bir işyerinden, fiili hizmet süresini tamamlamak suretiyle yaşlılık aylığına hak kazanması biçiminde gerçekleşen olayın haklı bir sebebe dayanmadığını, aldığını geri vermekle yükümlü olduğunu bilecek durumda olduğu, iyiniyetli olarak kabul edilemeyeceği gözetilmezsin, BK. 63. maddesinden bahisle davanın reddine karar verilmesi isabetsizdir.

Yukarıdaki maddi ve hukuki olgular birlikte değerlendirilerek; davanın kabulü yerine reddine karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.