Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2010/14165 K.2012/4084

Dava, kasten öldürülen sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelir nedeniyle oluşan kurum zararının 1479 sayılı Yasa'nın 63. maddesi uyarınca rücuan tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davalı Asım Kayış aleyhine açılan davanın reddine, davalı ... aleyhine açılan davanın ise kısmen kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davacı Kurum ile davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 39. maddesinde.

“Üçüncü bir kişinin kastı nedeniyle malül veya vazife malülü olan sigortalıya veya ölümü halinde hak sahiplerine, bu Kanun uyarınca bağlanacak aylığın başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı için Kurum zarara sebep olan üçüncü kişilere rücu edilir” düzenlemesi getirilmiş ise de, söz konusu düzenlemenin anılan kanunda, yürürlüğü öncesinde gerçekleşen olaylardan kaynaklanan rücuan tazminat davalarında uygulanmasına olanak veren bir düzenleme bulunmadığı ve genel olarak Kanunların geriye yürümemesi (geçmişe etkili olmaması) kuralı karşısında davanın yasal dayanağı 1479 sayılı Kanunun 63. maddesidir.

Anılan madde uyarınca, davacı Kurumun rücu hakkı, kanundan doğan kendine özgü ve bağımsız rücu hakkı niteliğindedir. Bu madde kapsamında rücu edilecek kişilerin sorumlulukları, üçüncü bir kimsenin suç sayılır hareketi ile kanunda belirtilen sosyal sigorta yardımlarının yapılmasını gerektiren bir halin doğması ile sigortalı veya hak sahiplerine bu yardımların yapılması koşuluna bağlanmıştır.

Dava konusu somut olayda; ... 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nin, Yargıtay 1. Ceza Dairesi’nin ... Karar sayılı onama ilamı ile 22.05.2001 tarihinde kesinleşen ... Karar sayılı ilamı ile davalı ...

Dilki'nin, sigortalı ....kasten öldürmek suçundan 765 sayılı TCK.'nın 450/4. fıkrası uyarınca idam cezası ile cezalandırılmasına, fer'i fail olması sebebiyle ....'nın 65/3 fıkrası uyarınca cezasından iştirak indirimi yapılarak 20 yıl ağır hapis cezası ile cezalandırılmasına ve takdiri indirim sebeplerinin düzenlendiği aynı kanunun 59/2 fıkrası uygulanmak suretiyle, cezasından 1/6 indirim yapılarak 16 yıl 8 ay ağır hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği anlaşılmış olup, Mahkemece; ceza dosyasında, ....'nın 59/2 fıkrası uygulanmak suretiyle davalı ...'nin cezasından 1/6 indirim yapıldığı gerekçesiyle, hak sahiplerine bağlanan aylığın ilk peşin değerinden 1/6 indirim yapılmak suretiyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Tazminat hukukunun genel ilkesi, sorumluluk koşulları gerçekleştiğinde, zarar verenin, zarar görenin mal varlığında oluşan eksilmeyi gidermesi yükümlülüğünü öngörmekteyse de; zararın tümüyle giderilmesini amaçlayan “tam tazmin” ilkesinin katı bir şekilde uygulanmasının, adil olmayan sonuçlar doğurabileceğini gözeten yasa koyucu, Borçlar Kanunu'nun 43 ve 44. maddelerinde, hakkaniyet gereğince tazminat tutarından indirim yapılması olanağını öngörmüş bulunmaktadır. Anılan Yasanın “Tazminat miktarının tayini” başlıklı 43. maddesinde; hakimin, tazminatın türü ve kapsamının derecesini, durum ve mevkiinin gereğine ve hatanın ağırlığına göre belirleyeceği belirtilmiştir.

Hiç kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağı yönündeki genel hukuk ilkesinin yansıması olarak kaleme alınan ve tazminat miktarından indirim sebepleri olarak, daha çok, zarar gören ile ilgili olanlara yer veren, anılan Yasanın “Tazminatın Tenkisi” başlıklı 44. maddesinde de; zarar gören taraf zarara razı olduğu veya kendisinin eylemi, zararın doğmasına ya da zararın artmasına yardım ettiği ve zararı yapan kişinin durum ve mevkiini ağırlaştırdığı takdirde hakimin, zarar ve ziyan tutarını indirebileceği veya zarar ve ziyanı hüküm altına almaktan vazgeçebileceği açıklanmış; eğer zarar, kasten veya ağır bir ihmal ya da tedbirsizlikle yapılmamış ve tazmini de borçluyu müzayakaya maruz bırakacak ise hakimin, zarar ve ziyan miktarını hakkaniyete uygun olarak indirebileceği belirtilmiştir.

Yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında; sigortalı ....dava dışı...azmettirmesi sonucu ve davalı ...'nin sigortalının adresini bularak diğer davalı Asım Kayış'a bildirmesi üzerine,... tarafından birden fazla ateş edilmek suretiyle tahammüden öldürülmüştür. Meydana gelen öldürme olayında, sigortalının herhangi bir haksız davranışı sözkonusu değildir.

Bu nedenle, Ceza Mahkemesinin takdiri indirim nedeniyle ....'nın 59/2 fıkrası uyarınca uygulamış olduğu 1/6 indirim sebebi uygulanmaksızın, davalı ...'nin, sigortalının hak sahiplerine bağlanan aylığın ilk peşin değerinin (4.405,63 TL) tamamından sorumlu tutulmak suretiyle tazmin yükümlülüğü belirlenerek, sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki, bu aykırılığın düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.