Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2010/15551 K.2012/3471

Davacı, iş kazaları ve meslek hastalıkları sigortaları prim tarifesi uyarınca tehlike sınıf ve derecesindeki değişikliğin geçmişe yönelik uygulanmasına ilişkin Kurum işleminin iptali ile, ihtirazi kayıtla yaptığı ödemenin istirdadına karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dosya kapsamından davacı şirketin, öncesinde, su arıtma cihazları ve ekipmanlarının pazarlamasını yaparken, 2004 yılı Ekim ayından itibaren bunların imalatını da yaptığı; 05.11.2004 ve 02.10.2007 tarihli dilekçeleri ile, Kurum’a başvurarak, tehlike sınıf ve derecesinin değiştiğini ve prim oranının bildirilmesini istediği; Kurum tarafından, anılan dilekçelere ilişkin herhangi bir işlem yapılmadığı; Kurum müfettişi tarafından, ihale ile alınan başka bir iş nedeniyle 2009 yılında asgari işçilik incelemesi yapılırken, durumun fark edilip, davacı şirketin, işkolu kodu ile tehlike sınıf ve derecesinin 13.10.2004 tarihine göre değiştirilip, 38.971,87 TL prim ve gecikme zammı borcu çıkarıldığı; davacının, çıkarılan bu borcun tamamını 01.07.2009 tarihinde ihtirazi kayıtla ödediği anlaşılmıştır.

Bu durumda, taraflar arasında, tehlike sınıf ve derecesi ile, iş kolu kodu ve prim oranının 2004 yılı Ekim ayında değiştiği (arttığı) konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, davacının bir aylık sürede bildirmesine rağmen, süresinde işlem yapmayan Kurum’un, daha sonra geçmişe yönelik olarak prim ve gecikme zammı borcu düzenleyip-düzenleyemeyeceğine ilişkindir.

Uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan 506 sayılı Yasanın 76. maddesine göre, işveren, tehlike sınıf ve derecesine dokunabilecek türlü değişiklikleri bir ay içinde Kuruma yazı ile bildirmekle yükümlüdür. Bu bildirme üzerine Kurum, yaptıracağı incelemeler sonunda tehlike sınıf ve derecesini değiştirebilir. Tehlike sınıf ve derecesine dokunabilecek değişiklik bir ay içinde bildirilirse, bu konuda Kurumca verilecek karar, değişikliğin meydana geldiği tarihten sonraki aybaşından uygulanır.

Tehlike sınıf ve derecesine dokunabilecek değişiklik, bir ay içinde bildirilmezse; tehlike sınıfı yükseliyorsa, değişikliğin meydana geldiği; alçalıyorsa, değişikliğin Kurumca öğrenildiği tarihler esas alınmak ve bu tarihlerden sonraki aybaşından uygulanmak üzere, Kurumca karar alınır.

Davacı tarafından, tehlike sınıf ve derecesinde 13.10.2004 tarihinde meydana gelen değişikliğin (artışın), yasada belirtilen bir aylık sürede (04.11.2004 tarihinde) Kuruma yazı ile bildirildiği; Kurum tarafından geç de olsa tehlike sınıf ve derecesinin yasaya uygun olarak artırıldığı gözetildiğinde; davacının prim oranındaki yükselme nedeniyle hesaplanan fark primden sorumlu tutulması gerekmekte olup; iyiniyetli olduğu gözetildiğinde, gecikme zammından sorumlu olmayacağı ve ödediği miktarın sadece gecikme zammına ilişkin kısmının istirdadına karar verilmesi gerektiği gözetilmeksizin; prim aslına ilişkin olarak yapılan ödemenin de istirdadına karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.