Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2011/15402 K.2012/24701

Davacı, davalı ...’nin, kendi nezdinde çalışmadığını, aksini öngören 16.06.2008 günlü tutanağın ve bu tutanağa dayalı olarak düzenlenen 17.06.2008 günlü kontrol memuru raporu ile, tahakkuk ettirilen idari para cezalarının ve ödeme emirlerinin iptalini istemiştir. Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

İnceleme konusu olayda; davalı ...’nin 28.03.2008 günlü şikayet dilekçesi üzerine, davacıya ait tescilsiz “...” ünvanlı işyerinde yapılan denetim sonucu düzenlenen 16.06.2008 günlü işyeri durum tespit tutanağı ve 17.06.2008 günlü kontrol memuru raporuyla, a)Davacı işveren adına “Bekçilik ve Bahçıvanlık” işi için işyeri tescilinin sağlanması ve 506 sayılı Yasanın 140/a maddesi uyarınca idari para cezası tatbiki, b)Davalı ...’in, işe giriş bildirgesinin süresinde verilmemesi nedeniyle, aynı Yasanın 140/b maddesi uyarınca idari para cezası tatbiki,

c)Davalı ...’in sigortalı çalışmalarına ilişkin 07.07.2007-16.06.2008 arası dönem için aylık prim hizmet belgelerinin işverenden istenmesi, verilmemesi halinde re’sen düzenlenmesi ve aynı Yasanın 140/c maddesi uyarınca idari para cezası uygulanması önerilmiştir.

Davalı Kurum tarafından, anılan rapor dikkate alınarak, 506 sayılı Yasanın 140/b,c maddeleri kapsamında tahakkuk ettirilen toplam 22.227,30 TL tutarlı idari para cezasının, 03.11.2008 günlü tebliği üzerine süresinde (19.11.2008) yapılan itiraz, 19.02.2009 tarihli komisyon kararıyla red edilmiş olup, sonrası prosedür hakkında bilgi bulunmamaktadır.

Yine, aynı rapora dayalı olarak, sigortalı çalışmalara ilişkin, prim tahakkuku yapılıp yapılmadığı, itirazla kesinleşip kesinleşmediği, ödeme emrine konu yapılıp yapılmadığı konusunda da bilgi bulunmamaktadır. Diğer taraftan, dava dilekçesi ekinde, sadece bir adet 1.457,61 TL’lik idari para cezasının tahsili amacıyla gönderilmiş ödeme emri mevcut olup, tebliğ belgesi de yer almaz.

Davacı, yoklama memuru raporuyla çalışması belirlenen davalı ...’nin, kendine ait çiftlik işyerinde çalışması bulunmadığının tespitini, aksini öngören 16.06.2008 günlü işyeri durum tespit tutanağı ve 17.06.2008 günlü kontrol memuru raporu ile, anılan tutanak ve rapora dayalı olarak tahakkuk ettirilen idari para cezalarının ve ödeme emirlerinin iptalini istemiştir.

Mahkeme, dinlenen tanık anlatımları ile, ibraz edilen bir kısım davacı delilleri gözeterek, davalı ...’in tespite konu çalışmalarının gerçek olmadığından hareketle, istem gibi davanın kabulüne karar vermiştir.

Mahkemenin hükmü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Çünkü, davaya ve uyuşmazlığa konu kurum işlemleri ile bu işlemlere esas tüm kurum kayıtları ve ilgili belgeler, prim borcu ve idari para cezalarına ait tebliğ belgeleri, ödeme emirleri, takip dosyaları v.s getirtilmemiştir.

Şu halde yapılması gereken iş; talebe ve davaya konu olan kurum işlemlerinin nelerden ibaret olduğu ayrı ayrı davacıya sorularak belirlenmeli; belirlenen bu işlemlere esas tüm kurum kayıtları(bu kapsamda; özellikle davaya konu olan çiftlik işine ait işyeri dosyasının tamamı, 16.06.2008 günlü tutanak ve 17.06.2008 tarihli yoklama memuru raporuna dayalı olarak yapılan tüm kurum işlemleri, tahakkuklar, prim borcuna ve idari para cezalarına ait kurum ödeme yazıları, itiraz dilekceleri, komisyon kararları, tüm tebliğ belgeleri v.s) eksiksiz ve tam olarak davalı kurumdan celbedilmeli; söz konusu tutanak ve rapora dayalı olarak tahakkuk ettirilen prim borcu ve idari para cezalarının tahsiline ilişkin tüm takip dosyaları, ödeme emirleri, tebliğ belgeleri ayrı ayrı getirtilmelidir.

Bu belirleme ve eksik belgelerin celbinden sonra, davaya konu olan her bir kurum işlemi yönünden, prim borcuna esas olan işlemler 506 sayılı yasanın 79. maddesi, idari para cezasına esas işlemler ise aynı yasanın 140.maddesinde düzenlenen işlem tebliği ve bunlara karşı itiraz sürelerinin yerindeliği, idari prosedürlerin tamamlanıp tamamlanmadığı ayrı ayrı denetlenmeli, her bir işlem yönünden,

yukarıda bahsedilen 506 sayılı yasanın 79. ve 140. maddelerdeki itiraz sürelerinin geçtiği veya idari prosedürlerin tamamlanarak prim ve idari para cezalarının kesinleştiği ve bu nedenle de kurumca 6183 sayılı yasa uyarınca takibe geçildiği anlaşılırsa bu sefer, gerek prim ve gerekse idari para cezalarına ilişkin her bir ödeme emri yönünden 6183 sayılı yasanın 58.maddesindeki süre yönünden inceleme yapılmalı;

yasal hak düşürücü süre içinde açılmış bir davanın varlığı halinde ise, 6183 sayılı Yasanın 58.Maddesinde sınırlı olarak sayıldığı üzere, “böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödendiği veya zamanaşımına uğradığı” konularıyla sınırlı incelemeyle sonuca varılmalıdır.

506 sayılı Yasanın 140.maddesinde; idari para cezasını gerektiren haller, cezayı uygulayacak makam, cezaya itiraz ve itirazı inceleyecek merci ile itiraz üzerine verilen karara karşı hangi mahkemede dava açılabileceği özel bir şekilde belirlenmiş olup; bu kapsamdaki idari para cezalarının iptaline yönelik davacı istemlerinde yargı yolunun, idari yargı olduğu gözetilmelidir.

Öte yandan, yoklama memuru raporuyla çalışması belirlenen davalı ...’nin, davacıya ait çiftlik işyerinde çalışması bulunmadığının tespitine karar verilmiş ise de; buna yönelik araştırma ve inceleme de yetersizdir.Bu kapsamda, çalışmanın geçtiği Çiftlik işyerinin niteliği, kapasitesi(yüzölçümü, ekili alan durumu,ağaçların ve varsa bahçe bitkilerinin sayısı v.s), bekçilik ve bahçıvanlık faaliyetini gerektirir bir işyeri niteliğine haiz olup olmadığı, gerekirse mahallinde keşif yapılmak suretiyle ayrıntılı olarak usulünce araştırılıp incelenmeli, aynı çevrede iş yapan başka işverenler veya bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler re’sen saptanarak,konuya ilişkin bilgi ve görgülerine başvurulmalıdır.

Böylece toplanan tüm kanıtlar yeniden değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde davalı Kurum’un bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.