Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2011/1884 K.2012/6678

Dava, tespit ve geri alım istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

İsviçre’de geçirdiği süreyi 3201 sayılı Kanun hükümlerine göre sosyal güvenliği bakımından değerlendirerek davalı Kurumca tahakkuk ettirilen borçlanma bedelini 09.04.2009 – 30.04.2009 tarihleri arasında ödeyen davacıya, 03.07.2009 günü gerçekleştirdiği başvuruya dayanılarak 01.08.2009 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı,

sonrasında, davacının 02.04.2007 – 28.02.2010 döneminde bina inşaatı – müteahhitlik faaliyetine dayalı vergi kaydının ve dolayısıyla çalışmasının bulunduğunu saptayan Kurum tarafından 2010 yılının Şubat ayında başlangıç günü itibarıyla aylığının iptal edilerek yersiz ödenen tutarlar yönünden borç tahakkuk ettirildiği,

09.03.2010 tarihinde, anılan borcu yatıran davacının bu kez 19.03.2010 günü, 01.08.2009 – 19.03.2010 dönemine ilişkin sigorta prim borcunu ödeyip yeniden başvuruda bulunması üzerine kendisine 01.04.2010 tarihi itibarıyla yaşlılık sigortasından aylık tahsis edildiği anlaşılmakta olup, 24.08.2010 günü açılan işbu davada istem, sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışmaya ilişkin hükümler uygulanmak suretiyle 01.08.2009 tarihinden itibaren yaşlılık aylığından yararlanılması gerektiğinin tespiti ile yersiz tahsil edilen aylık ve sigorta primi tutarlarının yasal faiziyle birlikte geri alınmasına ilişkindir.

Davanın temel yasal dayanağı olan 3201 sayılı ...Kanunun “Aylık tahsisi ve aylığın başlama tarihi” başlığını taşıyan 6’ncı maddesinin (B) bendinde yer alan, Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan tekrar yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışanlar, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alanlar ile ... sigortalı çalışmaya başlayanların aylıklarının, yeniden

çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı bir ödenek almaya başladıkları tarihten itibaren kesileceği, 5510 sayılı Kanunun .... hakkındaki hükümlerinin, bu Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlar için uygulanmayacağı yönündeki düzenleme, 19.06.2010 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5997 sayılı Kanunun 15’inci maddesiyle kısmen değiştirilerek, 3201 sayılı Kanun hükümlerinden faydalanarak kendisine aylık bağlananlardan .... sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar hakkında 5510 sayılı Kanunun sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışılmasına ilişkin hükümlerinin uygulanacağı kabul edilmiştir.

Diğer taraftan, 08.05.2008 günü yürürlüğe giren 5754 sayılı Kanunun 79’uncu maddesiyle 3201 sayılı Kanuna eklenen geçici 7’nci maddenin ilk fıkrasında ise, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce hizmet borçlanması isteminde bulunanlardan; borç tahakkuku yapılmış olanların, borç tahakkuku ile ilgili işlemleri devam edenlerin, tahakkuk ettirilen borçlarını ödeyenlerin ve borçlandıkları yurt dışı hizmetleri dikkate alınarak aylık bağlanmış olanların kazanılmış haklarının saklı olduğu belirtilmiştir.

Kanunların geriye yürümesi veya yürümemesi konusunda mevzuatımızda genel bir hüküm bulunmamakta ise de, toplum barışının temel dayanağı olan hukuka ve özellikle kanunlara karşı güveni sağlamak ve hatta kanun koyucunun keyfi hareketlerine engel olmak için, öğretide kanunların geriye yürümemesi esası kabul edilmiştir.

Buna göre, gerek Özel Hukuk ve gerekse Kamu Hukuku alanında, kural olarak her kanun, ancak yürürlüğe girdiği tarihten sonraki zamanda meydana gelen olaylara ve ilişkilere uygulanır; o tarihten önceki zamana rastlayan olaylara ve ilişkilere uygulanmaz. Hukuk güvenliği bunu gerektirir. Kanunların geriye yürümemesi (geçmişe etkili olmaması) kuralının istisnalarından birini, beklenen (ileride kazanılacağı umulan) haklar oluşturmaktadır.

Kamu düzeni ve genel ahlaka ilişkin kurallar yönünden de kanunların geriye yürümesi söz konusudur. Yargılama hukukunu düzenleyen kanunlar da, ilke olarak geçmişe etkilidir (Prof. Dr. Necip Bilge, Hukuk Başlangıcı, 14. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2000, sh: 193-194. Prof. Dr. A. Şeref Gözübüyük, Hukuka Giriş ve Hukukun Temel Kavramları, 18. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara 2003, sh: 73; YHGK 13.10.2004 t., 2004/10-528 E., 2004/533 K.). Şu durumda.

3201 sayılı Kanunun 6’ncı maddesinin (B) bendinde gerçekleştirilen değişikliğin, geçici 7’nci madde saklı kalmak kaydıyla, değişikliğin yürürlüğü öncesinde de uygulanmasına olanak veren bir düzenleme bulunmadığı gibi, bu değişik hükmün, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki durum ve uyuşmazlıklarda uygulanmasını gerektirir, yukarıda sıralanan istisnai durumların söz konusu olmadığı da açıktır.

Yukarıdaki yasal düzenleme ve açıklamalar ışığı altında inceleme konusu dava değerlendirildiğinde; 3201 sayılı Kanunun, taraflar arasındaki uyuşmazlığın söz konusu olduğu 01.08.2009 – 2010/Şubat döneminde yürürlükte bulunan 6’ncı maddesinin emredici hükmü gereğince, 3201 sayılı Kanun hükümlerinden faydalanmak suretiyle kendisine yaşlılık aylığı bağlanan davacı sigortalı hakkında 5510 sayılı Kanunun .... primine tabi olarak çalışılmasına ilişkin hükümlerinin uygulanamayacağı belirgin olduğu gibi, diğer taraftan, yurt dışı hizmet borçlanmasına yönelik başvuru tarihi dikkate alındığında, davacının, anılan geçici 7’nci madde hükmünden yararlanması ve bu anlamda herhangi bir kazanılmış hakkının varlığından söz edilmesi de olanaksızdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu, 3201 sayılı Kanunun 19.06.2010 günü yürürlüğe giren değişik 6’ncı madde hükmünden davacının geçmişe etkili olarak yararlanması gerektiği düşüncesi benimsenerek davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.