Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2011/19013 K.2013/5212

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, taraflar avukatlarınca temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı kurum, davalılardan ... taşeronu diğer davalı ...’in çalışanı ... ’ün ... Üniversitesi Hastanesi Oksijen Atölyesi çatı tamiri ve tadilatı işinde çatıdan düşmek suretiyle yaralanması sonucu bağlanan gelirler ve yapılan ödemelerden oluşan kurum zararının 506 sayılı Yasanın 10. , 26. ve 87. maddelerine istinaden rücuan tazminini talep etmiş olup, Mahkemece; talebe itibar edilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

506 sayılı Yasanın 2.maddesi, bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanların bu kanuna göre sigortalı sayılacağını, 4.maddesi, 2.maddede belirtilen sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerin işveren, işveren nam ve hesabına işin yönetimi görevini yapan kimselerin ise işveren vekili olduğunu, işveren vekilinin bu kanunda belirtilen yükümlülüklerden dolayı aynen işveren gibi sorumlu olacağını hükme bağlamıştır.

506 sayılı Kanunun 87.maddesinde, “aracı”, 4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesinde ise, “asıl işveren-alt işveren” ilişkisinin tanımına yer verilmiştir.

Hemen belirtilmelidir ki, “aracı” olarak nitelenen üçüncü kişi, gerek mevzuatta, gerekse öğreti ve yargı kararlarında; alt işveren, taşeron, tali işveren, alt müteahhit, alt ısmarlanan vb. adlarla anılmaktadır.

Bunlardan; asıl işverenin yanında “taşeron” olarak adlandırılan başka işverenlerinde, işyerinden iş almaları ve kendi sigortalılarını çalıştırmaları ile, uygulama kazanmış olan “asıl işveren-alt işveren” ilişkisini Sosyal Sigortalar Kanunu açısından ele alan 506 sayılı Kanunun 87.maddesi hükmü, tıpkı mülga 1475 sayılı İş Kanununun 1/son, 4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddelerinde olduğu gibi, aracının yanında asıl işvereni de sorumlu tutan bir içerik taşımaktadır.

506 sayılı Kanunun “Üçüncü kişinin aracılığı” başlıklı 87. maddesi, “Sigortalılar üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bununla sözleşme yapmış olsalar bile, bu kanunun işverene yüklediği ödevlerden dolayı, aracı olan üçüncü kişi ile birlikte asıl işveren de sorumludur. Bir işde veya bir işin bölüm veya eklentilerinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran üçüncü kişiye aracı denir.” hükmünü içermektedir. Aracının asıl işverenden bir bölüm iş alması ve bu işte kendi adına sigortalı çalıştırması, aracı kavramının belirleyici özelliğini oluşturmaktadır.

Eldeki dava dosyasına konu somut olayda; davalılardan ...’nün kurum aleyhine açtığı ... İdare Mahkemesi’nin 2007/1318 Esas 2008/1145 Karar sayılı dosyasında, iş kazası geçiren ... ’ün yasal süresi içinde işe giriş bildirgesinin kuruma verilmemesi gerekçesiyle düzenlenen idari para cezasına yapılan itirazın reddine dair kurum işleminin iptali talep edilmiş olup.

Mahkemece, kazalının davalı ... adına çalıştığını belirtmesine rağmen kurum tarafından iş kazasının meydana geldiği yapım işinin kim tarafından yapılıp kime bağımlı olarak çalıştıklarının tespiti yapılmadan , davalı rektörlüğün sorumluluk sahasında yapıldığından bilgisi ve izni olmaksızın yapılamayacağı, dolayısıyla işveren olduğu varsayımından yola çıkan soruşturma raporuna istinaden para cezası verilmesine yönelik işlemin iptaline dair verilen karar kesinleşmiştir.

Yine, davalılardan ...’nün kurum aleyhine açtığı işyeri tesciline ilişkin kurum işleminin iptaline ve dava konusu iş kazası sonucu düzenlenen müfettiş raporunun doğru olmadığının tespiti ile iptaline ilişkin dava dosyasında; Mahkemece, kesinleşen idare mahkemesi dava dosyası gözönüne alınarak çatı onarım işinin davalı rektörlük tarafından yapılmadığı belirlendiğinden dolayısıyla teftiş raporu gerçeği yansıtmadığından bahisle davalı rektörlük adına resen işyeri tescil işleminin ve bu işleme dayanak müfettiş raporunun iptaline dair verilen karar dairemiz tarafından onanıp kesinleşmiştir.

Hükme esas alınan kusur raporlarında ise, işin yapıldığı yerin ... Üniversitesi rektörlüğüne ait olması, çalışmaların asgari bir haftadır yapılmasından hareketle asıl işverenin ... olduğundan bahisle, davalı rektörlüğün %25, davalı ...’in %50, kazalının % 25 kusurlu olduğu kanaati bildirilmiştir.

Bu açıklamalar ışığı altında, davalı rektörlüğün anılan çatı tadilat ve tamirat işinin yapımı için davalı ... ile anlaştığına dair sözleşme bulunmadığı, rektörlük adına resen işyeri tescilini öngören müfettiş raporunun varsayımdan hareketle düzenlenmiş ve yetersiz olduğuna dair idare mahkemesi yargı kararından hareketle anılan raporun ve işyeri tescilinin iptaline yönelik kesinleşen mahkeme kararının aksini gösterir eşdeğer deliller bulunmadığı anlaşılmakla; Mahkemece, davalı ... rektörlüğünün asıl işveren sıfatının bulunmadığı gözetilmeksizin davaya konu sigorta olayın meydana geldiği iş kolunda, iş güvenliği ve işçi sağlığı konularında uzman bilirkişilerden, 506 sayılı Kanun’un 26, 4857 sayılı Kanun’un 77,

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü’nün 2 ve devamı maddelerine uygun olarak düzenlenmiş kusur raporu alınarak, ilgililerin kusur oran ve aidiyetlerinin yeniden, gerçeğe uygun olarak tespit edilmeksizin, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, taraflar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.