Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2011/19641 K.2012/15487

Davacı, iş kazası sonucu ölen sigortalı işçinin hak sahiplerine bağlanan gelirler ile yapılan ödemelerin 506 sayılı Yasanın 10, 26 ve 87. maddeleri uyarınca tahsilini talep ve dava etmiştir. Mahkeme, 10. madde yönünden her hangi bir araştırma yapmaksızın sadece 26 ve 87. maddeler kapsamında yazılı biçimde davanın kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davacı Kurum avukatı ile davalılardan ...Gemi İnşaat Sanayi Ticaret Anonim Şirketi avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Somut olayda, zararlandırıcı sigorta olayının, 23.08.2004 tarihinde davalı ...Gemi İnşaat Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin tersane işyerinde meydana geldiği, ...Gemi İnşaat Sanayi Ticaret Anonim Şirketi tarafından tersane bölgesindeki “deniz dolgu alanına” dolgu malzemesi taşınması işinin davalı ...Mermer Mıcır Sanayi ve Ticaret Limitet Şirketi’ne, gelen dolgu malzemesinin irsaliyeli olarak teslim alınması, malzemenin dökülme yerinin kamyon şoförlerine gösterilmesi, malzemenin serilmesi ve dolgu alanının projeye uygun şekilde yapılması işinin ise diğer davalı ...

İşleri Yapı Endüstrisi Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine verildiği, ölen sigortalının ...Mermer Mıcır Sanayi ve Ticaret Limitet Şirketinin şoförü olup, anılan şirkete ait kamyonla ve anılan şirketin ruhsatlı taş ocağından yüklediği dolgu malzemesini inşaat sahasına getirdiği, ...

İşleri Yapı Endüstrisi Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin hophopçusu... tarafından gösterilen yere geri manevra ile yanaşıp damperi kaldırması üzerine arka kısım çöküp aracın denize düştüğü ve sigortalı şoförün boğularak vefat ettiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirildiğinde; aracının, bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran 3. kişi olduğu hususu, 506 sayılı Yasanın 87. maddesinin son fıkrası hükmünde açıkça belirtilmiştir. Bu tanıma göre; asıl işverenin taşeron ile birlikte müştereken sorumlu tutulabilmesi için; taşeronun bir işte veya bir işin bölüm ve eklentilerinde işverenden iş alması ve bu işte kendi adına sigortalı çalıştırması, ayrıca o işte işi ihale eden asıl işverenin de sigortalı çalıştırması gerekir.

İş müfettişi tarafından düzenlenen raporda, taşeron ve kazalı işvereni Limitet Şirkete %40, dolgu işlerinin taşeronu ... İşleri Yapı Endüstrisi Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine %50, ölen sigortalıya %10 kusur izafe edilmiştir. Mahkemece, hükme dayanak kılınan 22.04.2008 tarihli kusur raporunda ise; asıl işveren ...Gemi İnşaat Sanayi Ticaret Anonim Şirketine %25, taşeron işveren ...Mermer Mıcır Sanayi ve Ticaret Limitet Şirketine %35, taşeron ...

İşleri Yapı Endüstrisi Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine %30, ölen sigortalıya %10 kusur verilmiştir. Diğer taraftan Karadeniz ...2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2004/589 Esas No’lu dosyası ile davalı ... İşleri Yapı Endüstrisi Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ortağı ..., yine aynı şirketin manevracısı... ve davalı ...Mermer Mıcır Sanayi ve Ticaret Limitet Şirketi ortaklarından ...’a karşı kamu davası açıldığı, 25.12.2006 tarihli kusur raporunda.

A...’in 3/8, U...’un 1/8, İ...’in 2/8, ölen sigortalının 2/8 oranında kusurlu bulunduğu, 23.03.2007 tarihli kararla her üç sanık da mahkum edilmiş ise de, dosyanın akıbetinin belli olmayıp araştırılmadığı görülmektedir.

Mahkemece; öncelikle, davalı ...Gemi İnşaat Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ile diğer davalı şirketler arasında asıl işveren-taşeron ilişkisi bulunup bulunmadığı 87. madde kapsamında yöntemince araştırılıp belirlenmeli, bu bağlamda, şirket yetkililerinin beyanlarına başvurulup ayrıca inşaata ilişkin proje ve ruhsat kayıtları ile diğer belediye kayıtları değerlendirilip irdelenmeli, davalı ...Gemi İnşaat Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin işverenlik sıfatının bulunmadığının anlaşılması halinde, 506 sayılı Yasanın 26/2. maddesi kapsamında sorumluluk durumunun da irdelenmesi sağlanmalı, Borçlar Kanunu’nun 53. maddesi hükmüne göre;

hukuk hâkimi kusur olup olmadığına karar vermek için ceza hukukunun mesuliyete dair hükümleri ile bağlı olmadığı gibi kusurun takdiri ve zararın miktarını tayin hususunda da ceza mahkemesi kararı ile bağlı değildir. Ancak, kesinleşen ceza mahkemesi ilamında saptanmış olan maddi olguların hukuk hakimini de bağlayacağı tartışmasızdır.

Yukarıda adı geçen dava dışı ..., U.., ...’ın ceza mahkemesince kusurlu bulunup mahkum olması ve hükmün kesinleşmesi halinde adı geçenlerin kusursuzluğundan söz edilemeyeceği gibi münasip oranda bir miktar kusurlu sayılmalarında da zorunluluk bulunmaktadır.

Hükme dayanak kılınan kusur raporu bu nedenle yetersiz olup mahkemece, ceza davasının sonucu beklenip ilgili dosyanın kesinleşmesi halinde işçi sağlığı ve iş güvenliği konularında uzman bilirkişi heyetinden ceza davasında kesinleşen maddi olgular da değerlendirilerek tarafların kusur oran ve aidiyeti konusunda yeniden rapor alınıp sonucuna göre hüküm kurulması gerekir.

Diğer taraftan, rücu davasının aynı zamanda 506 sayılı Yasanın 10. maddesine yönelik bulunduğu gözetilerek, 10. madde koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği hususu yöntemince araştırılıp belirlenmeli, keza, işverenin 506 sayılı Yasanın 26. maddesine dayalı kusurunun saptanamaması, ancak anılan yasanın 10. maddesindeki sorumluluk koşullarının gerçekleşmesi halinde ise, işveren şirketin rücu sorumluluğunun Borçlar Kanunu’nun 43 ve 44. maddeleri uygulanmak suretiyle belirlenmesi gerektiği hususunun gözden uzak tutulmaması gerekir.

O halde, davacı Kurum avukatı ile davalılardan ...Gemi İnşaat Sanayi Ticaret Anonim Şirketi avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli hüküm bozulmalıdır.