Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2011/4627 K.2012/8221

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde, davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, Trafik Denetleme Hizmet Binası ile Trafik Polis Lojmanları'nda 05.02.1992 tarihinden itibaren kalorifer, temizlik, çöp toplama ve bahçe bakımı işleri ile personelin çay hizmetlerini yapmak suretiyle sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Bakanlık ise, davacının 2000 yılından önce çalıştığına dair herhangi bir yazılı belgenin bulunmadığını, davacıya sigortalı bildirimin yapılmasının teklif edilmesine rağmen, yeşil kartını kaybetmemek için bu teklifi kabul etmediğini, ancak 04.12.2009 tarihinde sigorta girişinin yapıldığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini belirtmiştir. Davacının, uyuşmazlığa konu dönemde bildirilmiş herhangi bir çalışması bulunmamaktadır.

Mahkemece, istem aynen hüküm altına alınarak, davacının 05.02.1992-11.11.2009 tarihleri arasında davalı iş yerinde sürekli çalıştığının tesbitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir.

506 sayılı Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere “sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden kaçınılamaz ve feragat edilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi karşısında, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olduğu, bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğunun gözetilmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, mahkemece, 01.10.2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri de esas alınmak suretiyle kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı özel bir duyarlılık ve özenle ortaya konulmalıdır.

Eldeki dosyada, davacının ...

Toplu Konutları Trafik Polis Lojmanları Apartman Yönetim Kurulu Başkanlığı'ndan 04.12.2009 tarihli işe giriş bildirgesinin verildiği ve bu tarihten itibaren bildirimlerinin eksiksiz olarak yapıldığı, ihtilaf konusu 05.02.1992-11.11.2009 tarihleri arasında başka iş yerlerinde geçen herhangi bir çalışmasının da bulunmadığı, 1992-1999 yılları arası dönem ile 2006 yılına ilişkin olarak, tanık beyanları dışında davacının çalışmalarını gösterir yazılı herhangi bir delilin bulunmadığı, 2000-2009 yılları arasına ilişkin olarak ise.

Trafik Polis Lojmanları Yönetimi tarafından verilen harcama pusulalarının bulunduğu, ancak 2001 ve 2002 yıllarına ait bir kısım harcama pusulalarında davacı dışında "..." isminde bir kişinin de isminin geçtiği, yapılan işlerin mahiyetinin kapıcılık, kalorifer yakma ve bahçe bakım işleri olarak gösterildiği, aynı zamanda davacının Trafik Hizmet Binası'ndaki çalışmaları nedeniyle de, ...

Kaymakamlığı Sosyal Fonundan almış olduğu ücretleri gösterir belgenin bulunduğu anlaşılmaktadır.

Somut olay değerlendirildiğinde; 2001 yılında 6 ay ve 2002 yılında 10 ay olmak üzere, ... tarafından Trafik Polis Lojmanlarında kapıcılık ve kalorifer yakma işlerinde çalışıldığına dair yazılı belgeler bulunmasına rağmen, bu işlerini kimin tarafından yapıldığı konusunda, Mahkemece herhangi bir araştırma yapılmamış, davacının gösterdiği tanıklar dışında da re'sen tanık dinlenmemiştir.

O halde Mahkemece yapılacak iş, davacının Trafik Polis Lojmanları'nda geçtiğini iddia ettiği çalışmaları yönünden; başta apartman yönetim kurulu karar defteri, işletme hesabı defteri ile ödemelere ilişkin ilgili kayıtlar olmak üzere, davacıya ait tüm bilgi ve belgeleri Trafik Polis Lojmanları Yönetimi'nden celbederek, davacının iddialarını teyit edip etmediği yönünde değerlendirmek; bu Lojmanların ne zaman hizmete açıldığını, hizmetin ifa edildiği ileri sürülen taşınmazların niteliğini, tek binamı, yoksa bitişik veya ayrı yerlerde farklı binalarmı olduğunu, kalorifer kazanının tekmi, yoksa ayrı ayrımı olduğunu araştırmak;

bu noktada kapıcılık ve kalorifer yakma işinin aynı zamanda ... tarafından da yapıldığına ilişkin harcama pusulalarının varlığı nedeniyle, özellikle davacı dışında sigortalı bildiriminin bulunup-bulunmadığını araştırıp,...'un beyanı ile birlikte varsa başka sigortalı bildirimi yapılan kişilerin de beyanlarına başvurmak, varsa davacıya ait işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasını celbederek ve işçilik hakları davasında dinlenilen tanık anlatımları ile iş bu davada bilgi ve görgülerine başvurulan tanık beyanlarını karşılaştırarak,

varsa çelişkileri gidermek, civar apartmanlarda uzun yıllar oturan komşu ya da yakın yerlerde kayıtlara geçmiş çalışanlar ile davacının bu çalışmalarını bilebilecek durumda olan mahalle muhtarı veya azaları tespit edip tanık sıfatıyla beyanlarına başvurarak, çalışanın kim olduğunu ve çalışma tarihlerini belirlemek; yine davacının Trafik Denetleme Hizmet Binası'nda geçen çalışmaları yönünden de, ihtilaf konusu dönemi kapsar çalışmaları olan müdür ve görevlileri, işyerinde çalışan diğer bordrosu bulunan çalışanları araştırıp dinlemekten ibarettir.

Nitekim, bu araştırmalar yapılırken de, uzun yılları kapsayan bu bilgilerinin doğruluğu konusunda tanıklar özenle dinlenilmeli ve bu yöndeki beyanları buna göre irdelenmeli, gerekirse bu hususlar dinlenen bu tanıklara ayrıntılı şekilde açıklattırılmalı, böylelikle; uyuşmazlık konusu husus hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde belirlenip, sonucuna göre karar verilmelidir.

2-Kabule göre de; Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 326/1. maddesine göre yargılama harç ve giderlerinde davada haksız çıkan yani aleyhine hüküm kurulan taraf sorumlu olup, 5502 sayılı Kanunun 36. maddesi uyarınca da Sosyal Güvenlik Kurumu harçtan bağışıktır. Bu itibarla; Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi sebebiyle, harç dışında yapılan yargılama giderlerinden ve vekalet ücretinden, davalı ...'nın yanında, davalı Kurumun da sorumluluğunun bulunmasına karşın, yargılama giderlerinden ve vekalet ücretinden sadece davalı Bakanlığın sorumlu tutulması, isabetsizdir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki esaslar doğrultusunda yargılama yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.