Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2011/5172 K.2012/9067

Dava ve birleşen dava ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki belgeler okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, ... Sitesi'ne ait prim borçları nedeniyle, birleşen dava ise, site hakkında tahakkuk ettirilen idari para cezası nedeniyle gönderilen ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkin olup, mahkemece, ödeme emirlerinin müfettiş raporuna istinaden düzenlenmesi ve aksinin eş değer belgelerle kanıtlanamadığından bahisle, davanın reddine karar verilmiş ise de; bu karar, eksik inceleme ve yanılgılı dğerlendirmeye dayalıdır.

Asıl dava yönünden yapılan incelemede; Kurum yoklama memuru tarafından 05.06.2009 tarihinde yapılan tespiti tutanağına göre, Nizamettin Çolak isimli işçinin 01.09.2001 tarihinden itibaren davacı nezdinde güvenlik görevlisi olarak çalıştığının belirlenmesi üzerine; sigorta müfettişi tarafından yapılan inceleme ve soruşturma sonucunda düzenlenen raporda ise, 2001, 2002 ve 2003 yıllarına ait bazı dönemlere ilişkin aylık prim bildirgelerin verilmesi, aksi takdirde, re'sen bildirge düzenlenmesi ve idari para cezası uygulanması gerektiği sonucuna varılmış olup, Kurum tarafından müfettiş tespitlerine dayalı olarak prim borcu ve idari para cezası tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

506 sayılı Yasa’nın 79.maddesinin 7.fıkrasına göre, fiilen veya iş yeri kayıtlarından tespit edilecek her türlü bilgiden ya da kamu kuruluşları tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı tespit edilen sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgelerin Kurumca resen düzenleneceği ve muhteviyatı sigorta primlerinin Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edileceği,aynı maddenin 8.fıkrasına göre ise, işverenin,

tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili Kurum ünitesine itiraz edebileceği, itirazın tahsilatı, durduracağı, itirazın reddi halinde, işverenin kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili mahkemeye başvurabileceği belirtilmiştir.

Eldeki dava dosyasına konu olayda, ödeme emrine konu re'sen prim tahakkuk işlemine ve tebligatlara ilişkin dayanak belgelerin celbedilmediği ve bu nedenle, re'sen tahakkuku davacı tarafından vaki bir itiraz olup olmadığı ve bu kapsamda prim tahakukunun kesinleşip kesinleşmediği anlaşılamamaktadır.506 sayılı Yasanın 79/8. maddesindeki bir aylık süre, hak düşürücü süre niteliğinde olup, Kurum işleminin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde itiraz edilmemesi halinde, Kurumun işleminin kesinleştiğinin kabulü gerekir.

Hal böyle olunca, yasada öngörülen bir aylık hak düşürücü süre geçtikten sonra yapılan itirazın reddi nedeniyle resen prim tahakukuku kesinleştikten sonra, icra takibi aşamasında, re'sen prim tahakukukuna ilişkin Kurum işleminin yerinde olmadığı itirazının dinlenmesi mümkün değildir.Bu nedenle, prim tahakkukunun kesinleşip kesinleşmediğinin tespiti gerekmektedir.

Birleşen dava yönünden yapılan incelemede ise, Mahkemece, aynı gerekçeyle birleşen davanın reddine karar verilmiş ise de, davanın yasal dayanağını teşkil eden 506 sayılı Kanunun 140. maddesinde; idari para cezasını gerektiren haller, cezayı uygulayacak makam, cezaya itiraz ve itirazı inceleyecek merci ile itiraz üzerine verilen karara karşı hangi mahkemede dava açılabileceği özel bir şekilde belirlenmiştir.

Buna göre; cezayı gerektiren haller oluştuğunda Kurumca verilecek idari para cezasına karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz edilebilir. İtirazı reddedilenler, red kararının kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde yetkili İdare Mahkemesinde dava açabilirler.

İdari para cezasına karşı, süresi içinde Kuruma itiraz edilmemesi veya itirazın reddine karar verilmesi halinde, yine, süresi içinde İdare Mahkemesinde dava açılmaması hallerinde idari para cezası kesinleşir ve artık İş mahkemesinde menfi tespit, itiraz ve istirdat davası açılamaz.

Mahkemece, dava konusu idari para cezasının kesinleşip kesinleşmediği araştırılarak, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme ve araştırma sonucu karar verilmiş olması isabetsizdir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.