Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2012/10147 K.2012/22516

Dava, davalılardan işverene ait hatlı minibüste şoför olarak 31/05/2006-31/10/2007 ve 01/11/2008-31/12/2008 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılar avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın, yasal dayanağı 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesi olup, bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Eldeki dava dosyasına konu somut olayda, Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme, hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir. O halde yapılacak iş; öncelikle ihtilaf konusu dönemde davacının çalıştığını iddia ettiği 42 ..

8046 plakalı aracın 21/05/2007 tarihinde davalılardan ... adına tescil edildiği ve davalı adına kayıtlı Minibüscülük işi işyerinin 01/10/2007 tarihinde yasa kapsamına alındığı nazara alınarak; vergi kaydı olup olmadığı araştırılmalı, muhtasar beyannameler dosya arasına getirtilmeli, anılan davalının Konya Minibüsçüler ve Umum Servis Araçları Esnaf Odası Başkanlığındaki devam eden üyeliğinin başlangıç tarihi de sorularak, aracın edinme tarihinden önceki dönemde anılan davalının işveren sıfatının olup olmadığı saptanmalı;

çalışıldığı iddia edilen Garaj- Cumhuriyet hattında kayıtlı araçlarda davacı ile birlikte şoför olarak çalışan bordrolarda kayıtlı kişiler ile aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler ve gerektiğinde davacının çalışmalarını bilebilecek tanıklar yöntemince gerekirse kolluk aracı kılınıp re'sen saptanarak, çalışmaların varlığı ve süresi yönünden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince tespit edilerek,

yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde; işyerinin kapsamı, kapasitesi ile işin ve işyerinin niteliği nazara alınarak beyanları denetlenmeli, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.