Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2012/18077 K.2012/27295

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, davacının davalı nezdinde 10.3.2006-6.3.2007 tarihine kadar geçtiği iddia edilen hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, yapılan araştırma neticesinde, davacının davalı yanında 10.3.2006-6.3.2007 tarihleri arasında çalışıldığının tespiti ile davanın kabulüne karar verilmiş ve verilen bu karar tanıkların beyanı ve tüm dosya kapsamına göre, 2006/9. aydan sonraki dönem için yerinde ise de, bu dönemden önceki süreler için tespit kararı verilmesi, eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Zira, dosyada mevcut deliller, bu tarihlerdeki çalışmanın sübutu konusunda tam bir kanaat ortaya koymamaktadır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir.

Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. Ayrıca, 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi hükmüne göre.

Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir.

Şu halde yapılması gereken iş; davanın kamu düzenini ilgilendirir bir dava olduğu, bu tür davalarda re’sen araştırma ilkesinin geçerli olduğu gözetilerek, davacının 2006/9. ayından önceki çalışmalarının tespiti için, toplanan delilerin yeterli olmaması,

davalı işverenin maliye tarafından yoklamasının yapıldığı 21.4.2006 tarihinden önce faaliyetinin olup olmadığının dosyadan anlaşılmaması ve tanık olarak dinlenilen ve işyerinde 2007/6 veya 7. ayda çalışmaya başladığını beyan ...’ın sigorta kayıtlarına göre 2006/5. aydan beri davalının işçi olarak gözükmesi karşısında, davacının 2006/9. aydan önceki çalışmaları ile ilgili olarak davalının yoklama tarihi olan 21.4.2006 tarihinden önce işverenlik faaliyetinin olup olmadığı vergi dairesinden usulünce araştırılmalı, davacının çalışmaları hakkında bilgi sahibi olabilecek,

Kuruma bildirim yapılmayan 2006/9. aydan önceki dava konusu dönemde aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler re’sen saptanarak, bu kişilerin beyanlarına başvurulmalı, özellikle yukarıda belirtilen çelişkili durum karşısında tanık...’ın yeniden ifadesine başvurulmalı ve beyanı ile kayıtlar arasındaki çelişki kendisine açıklattırılmalı, böylece, bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip;

deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.