Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2012/19363 K.2013/14381

......

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davada; istemin, 01.10.2008 tarihinden öncesine ilişkin döneminin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun’un geçici 7/1’inci maddesi uyarınca uygulama alanı bulan, mülga 506 sayılı Kanun’un 79/10 maddesi, 01.10.2008 tarihi ve sonrasına ilişkin döneminin yasal dayanağı ise 5510 sayılı Kanun’un 4/3. maddesidir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Kanunu’nun 4/1 maddesi “Birinci fıkranın (b) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler; 10/7/1953 tarihli ve 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörler hakkında da uygulanır.” şeklinde düzenleme içermektedir.

Eldeki dava, davacı murisinin, davalı işverenin sahibi olduğu yarış atlarını ......tertip edeceği bütün yarışmalara iştirak ettirmek, kayıtlarını yaptırmak, sildirmek atlara antrenman verdirmek, jokey ve apranti tayin ve azletmek görevlerini içeren antrenör olarak 10.12.2007 tarihinden, davacının murisinin vefat ettiği 10.09.2009 tarihine kadar olan kesintisiz çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacı murisi ve davalı işveren arasında Noterlikçe düzenlenen Antrenörlük sözleşmesine istinaden, ilişkinin hizmet akdine dayandığı değerlendirilip, davacı tanık beyanlarına itibar edilerek, davanın kabulüne dair hüküm kurulmuş ise de;

aktif çalışma olgusunun ve hizmet akdinin varlığı ispatlanmadan, istemin, 01.10.2008 tarihinden önceki dönemine ilişkin kısmın 506 sayılı Kanun (5510 sayılı Kanun’un 4/1-a maddesi) kapsamında, 01.10.2008 tarihinden sonraki dönemin ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4/3. maddesi uyarınca anılan Kanun’un 4/1-b maddesi kapsamında sigortalı çalışma kapsamında kaldığı değerlendirilmeden, mahkemece, hüküm kurulması, eksik inceleme, yetersiz araştırma ve yanılgılı değerlendirmeye dayanmaktadır.

./.. -2- Bu tür sigortalı hizmetlerin saptanmasına ilişkin davaların kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu bakımdan, mahkemece yapılacak iş;......, davaya konu dönemde davalı işverenin kaç adet yarış atı olduğu tespit edilmeli; davacı murisinin, davalı işverenin hangi atlarına antrenörlük yaptığı, antrenörlük yaptığı yarış atlarının, dava konusu dönemde kaç adet yarışa katıldığı yöntemince araştırılmalı;

davacı murisinin dava konusu dönemde, davalı işverenin yarış atlarında çalışmaları tespit edilen jokey, jokey yardımcıları, seyisler gibi çalışanlar ile davalı işverenin yarış atlarının bulunduğu hipodrom ve haralarda çalışmaları tespit edilen antrenör, jokey, jokey yardımcısı, seyis gibi çalışanların re’sen tanık sıfatıyla beyanlarına başvurulmalı; yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iddia olunan çalışmanın niteliği, süresi ve kesintili olup olmadığı nazara alınmalı.

01.10.2008 tarihinden önceki döneme ilişkin çalışmaların 506 sayılı Kanun kapsamında (5510 sayılı Kanun’un 4/1-a maddesi kapsamında), 01.10.2008 tarihinden sonrası döneme ilişkin çalışmaların 5510 sayılı Kanun’un 4/1-b maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeli; böylece, bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda, araştırma yaparak, elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

.....