Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2012/19739 K.2012/20981

Dava, eksik işçilik bildirimi nedeniyle resen tahakkuk ettirilen ek prim ile gecikme zammı borcunun iptali ile davacının borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı şirkete ait otel işyerinde yapılan müfettiş incelemesi sonucu, 2006/1 ve 2006/11. aylar arasında eksik işçilik bildirimi tespitine dayalı olarak tahakkuk ettirilen prim ve gecikme zammı borcu tahakkukuna ilişkin Kurum işlemlerinin iptali istemine ilişkin dava sonucunda, Mahkemece davanın kabulü ile Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

506 sayılı Yasanın konuya ilişkin 130. maddesinde yer alan, “işverenin Kuruma, emsaline, yapılan işin nitelik, kapsam ve kapasitesine göre işin yürütülmesi için gerekli olan sigortalı sayısının, çalışma süresinin veya prime esas kazanç tutarının altında bildirimde bulunduğunun Kurumca saptanması halinde, işin yürütülmesi için gerekli olan asgari işçilik miktarı, yapılan işin niteliği, bünyesinde kullanılan teknoloji, iş yerinin büyüklüğü, benzer işletmelerde çalıştırılan işçi sayısı, ilgili meslek veya kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurları dikkate alarak sigorta müfettişi tarafından tespit edilir.” Düzenlemesi;

kayıt dışı çalışmadan kaynaklanan prim kaybının önüne geçilebilmesi yönünden, 506 sayılı Yasanın 79. maddesindeki yöntem ve asgari işçilik oranlarıyla bağlı kalınmaksızın, eksik işçilik bildiriminde bulunulup bulunulmadığının tespitine olanak vermektedir. 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasanın 85.maddesinin ilk fıkrası da anılan maddeye paralel düzenleme içermektedir.

506 sayılı Yasanın 79 maddesinde ise (Ek fıkra: 29/07/2003 - 4958 S.K./37. md.) sigorta müfettişi tarafından, Kuruma bildirilmediği tespit edilen asgari işçilik tutarı üzerinden Kurumca re'sen tahakkuk ettirilen sigorta primleri bu Kanunun 80 inci maddesi de nazara alınarak işverene tebliğ olunur. İşveren, tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde Kuruma itiraz edebilir. İtiraz takibi durdurur.

Kurumca itirazın reddi halinde, işveren, kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir.

Mahkemeye başvurulması prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz.” şeklinde düzenlenme yapılmış olup, anılan yasa 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasanın 106. maddesi de benzer düzenleme öngörmüştür.506 sayılı Yasanın 79/13. maddesindeki bir aylık süre hak düşürücü süre niteliğinde olmakla, davacı tarafından bir aylık süre içerisinde davanın açılması gerekmektedir.

Mahkemece, eksik işçilik nedeniyle tahakkuku ettirilen prim borcunun tebliğine ilişkin belgeler ile itirazın reddine ilişkin kararın tebliğine ilişkin belgeler celbedilmeli ve davanın süresinde açılıp açılmadığı irdelenmelidir.

Öte yandan mahkemece alınan bilirkişi raporlarının çelişkili ve hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşılmaktadır. Dosya kapsamına göre; 348 oda, 731 yatak kapasiteli, her şey dahil sistemi ile 7 departman vasıtası ile sezonluk olarak konaklama hizmetleri verilen 7 yıldızlı otelin; teknik hizmetler, kat ve servis hizmetlerinin ve mutfak hizmetlerinin iki ayrı taşeron firma tarafından üstlenildiği anlaşılmaktadır.Kurum müfettişi tarafından, mutfak, servis, bahçe, şoför, kat, teknik ve ön büro hizmetleri deportman şef ve yetkililieri ile tek tek görüşerek, görev tanım tabloları oluşturmuş, her bir departman tarafından görülen işlerin sabit ve değişken görev zamanları tespit edilmiş,

Toplam görev zaman= (sabit görev zaman X 30 gün)+ (değişken görev zaman X satılan oda sayısı )/ kişi sayısı )

Standart zaman= (Toplam görev zaman X 0,85 X 1,15 ) / 60

Bildirilmesi gereken kişi sayısı = Standart zaman/ 195

Bildirilmesi gereken gün sayısı= Standart zaman/195 X 30,

Formülü uygulanarak eksik işçilik bildirimi olduğu sonucuna varılmış ise de, söz konusu formülün uygulanmasına ilişkin Kurum Tebliği olup olmadığı, bilimsel bir dayanağının olup olmadığı belirsizdir. Öte yandan, eksik işçilik bildiriminin tespitinde emsal araştırması sonucu bulunacak somut tespitlerin esas alınması gerekirken, soyut tespitler içeren yetersiz bilirkişi raporuna dayalı hüküm kurulması isabetsizdir.

Mahkemece yapılması gereken iş; Kurum işlemlerinin dayanağı olan müfettiş raporunda kabul edilen formülün dayanağı ile taşeronlar tarafından yapılan bildirimleri de gözetilerek formüle göre eksik bildirim olup olmadığını denetlemek, konusunda ve özellikle otel işletmeciliğinde uzman bilirkişi kurulundan yukarıda ifade edilen yöntem ve saptamalar doğrultusunda denetime elverişli, somut verilere dayalı rapor alınıp varılacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik araştırma ve hatalı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.