Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2012/20925 K.2012/24822

Davacı, davalı TÜİK Nevşehir Bölge Müdürlüğü nezdinde 01.04.1993 tarihinde çalıştığının ve bu tarihin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılar avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, davalı TÜİK Nevşehir Bölge Müdürlüğü nezdinde 01.04.1993 tarihinde çalıştığının ve bu tarihin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespitini talep etmiş; Mahkemece, davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.04.1993 olduğunun tespiti suretiyle, davanın kabulüne karar verilmiş ise de; hüküm, eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Zira, dava doğru hasıma karşı açılmadığı gibi, dosyada mevcut deliller de, sübut konusunda tam bir kanaat ortaya koymamaktadır.

Husumet konusu, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 187. maddesinde (Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 116. maddesinde) yer alan ilk itirazlardan olmadığından davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Taraflarca ileri sürülmese dahi gerek mahkemece, gerekse Yargıtay’ca, tarafların bu yönde bir savunmasının olup olmadığına bakılmaksızın kendiliğinden göz önünde tutulur.

Öte yandan, taraf ehliyeti, davada taraf olabilme yeteneğidir. Taraf ehliyeti, Medeni Hukuktaki medeni haklardan istifade (hak) ehliyetinin Medeni Usul hukukunda büründüğü şekildir. Kimlerin taraf ehliyetine sahip bulunduğu Medeni Kanuna göre belirlenir (HUMK m.38, TMK m.8 ve m.48). Buna göre, medeni haklardan istifade (hak) ehliyeti bulunan her gerçek (TMK m.8) ve tüzel (TMK m.48) kişi, davada taraf olabilme ehliyetine de sahiptir.

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 12.12.2007 tarih ve 2007/5-972 Esas, 2007/972 Karar sayılı ilamı) Bu yönde, davalı TÜİK Nevşehir Bölge Müdürlüğünün ayrı tüzel kişiliği bulunmadığı için, bu davalı davada taraf ehliyetine sahip değildir. Bu davada taraf ehliyeti bu bölge müdürlüğüne değil, onun bağlı olduğu TÜİK Başkanlığına aittir. Hal böyle olunca, Bölge Müdürlüğüne karşı dava açılırsa; dava, Bölge Müdürlüğünün taraf ehliyeti (tüzel kişiliği) olmaması nedeniyle reddedilemez.

Çünkü, davacının amacı Devlet tüzel kişiliğini (TÜİK Başkanlığını) dava etmektir. Davacı, davasını yanlış kuruma yöneltmekle, hasımda değil, temsilci de yanılmış olmaktadır.

Bu durumda, temsilcide yanılgıya ilişkin yanlışlık düzeltilerek Mahkemece, husumet yöneltilmesi sağlanacak olan TÜİK Başkanlığına dava dilekçesi ve duruşma günü tebliğ edilerek; bu davalının göstereceği deliller de toplanarak, davacının varlığını iddia ettiği hizmetinin fiili ve gerçek olup olmadığı araştırılmalı, bu kapsamda, davacının, 1993 yılında geçtiği iddia edilen çalışmasını ispatlar kayıtlar, o dönemde çalışılan kurumun devredildiği kurumdan istenmeli, davacı tarafından bildirilen ve davacının akrabaları olan tanıkların beyanları ile yetinilmeyerek,

davacının çalışmaları hakkında bilgi sahibi olabilecek, kuruma bildirim yapılmayan dava konusu dönemde davacı ile birlikte çalışan ve işverenlerin bordrolarında kayıtlı kişiler ile, gerektiğinde, aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler saptanarak, bilgi ve görgülerine başvurulmalı, hizmet tespiti davalarının niteliği gereği resen delil araştırması yapılmalı ve çalışıldığı iddia edilen süreler yönünden kuşkuya yer verilmeyecek şekilde hüküm kurulmalıdır.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözetilmeden, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı biçimde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davalılar avukatlarının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.