Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2012/23708 K.2013/14454

.......

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünülüp aşağıdaki karar tespit edildi.ar tes

Davacı, 01.04.2004 – 14.10.2004, 31.01.2007 – 14.04.2007, 01.09.2007–28.06.2008,01.11.2008–05.12.2008 tarihleri arasında ve mahkemece tespit edilecek sürelerde ayakkabı satışı üzerine kurulu davalı işyerinde kalfa olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece, davanın kabulü ile davacının 01.04.2004–14.10.2004, 31.01.2007–14.04.2007, 12.05.2007–28.07.2007, 01.09.2007–28.06.2008, 01.11.2008–05.12.2008 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de, mahkemenin hükmü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Davanın yasal dayanağı, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir.

506 sayılı Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve feragat edilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi karşısında, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olduğu, bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğunun gözetilmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Davada somutlaşan olayda, davacının davalı işyerinden verilen herhangi bir işe giriş bildirgesinin bulunmadığı, hizmet cetvelinden, ...... numaralı davalı işyerinden Kuruma bildirilen hizmetlerinin bulunduğu ve fakat ihtilaf konusu dönemin bir kısmında dava dışı .... numaralı ......nvanlı işyerinden Kuruma bildirilen çakışan hizmetlerinin bulunduğu, davalı işyerinin 25.08.2003–30.11.2008 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, davacı–bordro tanıkları ile komşu işyeri tanıklarının ./..

-2-

beyanlarında; davacının 2003– 2009 yılları arasında davalı işyerinde çalıştığını, ancak 2007 yılında kalp krizi geçirip rahatsızlığı nedeniyle yaklaşık 3–4 ay çalışamadığını beyan ettikleri görülmüştür.

Re'sen araştırma ilkesi uyarınca, Mahkemece; davacının, çalıştığını ancak çalışmasının Kuruma bildirilmediğini iddia ettiği davalı işyerinin tespiti istenen sürede faaliyette bulunup bulunmadığı, kapsam ve niteliği üzerinde durulmalı; davacının ihtilaf konusu dönemde rahatsızlık geçirip geçirmediği araştırılmalı, geçirmiş ise rahatsızlığına ilişkin hasta sevk kağıtları ve hastane kayıtları getirtilmeli; varsa davacıya ait işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyası celbedilmeli ve işçilik alacakları davasında dinlenilen tanık anlatımları ile iş bu davada bilgi ve görgülerine başvurulan tanık beyanları karşılaştırılarak,

varsa çelişkiler giderilmeli; dinlenen tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde özellikle durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve davacıyla ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre yukarıda belirtilen hususlar çerçevesinde isticvap olunmalı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği ile bu beyanlar kontrol edilmeli; ayrıca davalı Kurum tarafından eldeki davanın açılmasından önce veya sonra bu işyerinde yapılmış denetimler olup olmadığı,

çalışan sayısının tam olarak tespit edilip edilmediği araştırılmalı; böylelikle; davacının fiili çalışmalarının varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, kesintili mi, sürekli mi olduğu hiçbir kuşku ve duraksamaya meydan vermeyecek biçimde belirlenerek, toplanan ve toplanacak delillerin sonucuna göre davaya konu talep hakkında bir karar verilmelidir.

Kabule göre de; davacı dava dilekçesinde açıkca 12.05.2007–28.07.2007 tarihleri arasındaki sürenin tespitine karar verilmesini istemediği halde, mahkemece, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26. maddesine (Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 74. maddesi) aykırı şekilde, anılan tarihler arasındaki hizmet süresinin de tespitine karar verilmiş olması; davacının ihtilaf konusu dönemin bir kısmında dava dışı 1075281 numaralı ....... ünvanlı işyerinden Kuruma bildirilen çakışan hizmetlerinin bulunduğu anlaşılmasına rağmen, çakışan hizmet süresinin dışlanmaması; 326,15 TL yargılama giderinin hükümde vekalet ücreti olarak gösterilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm temyiz edenin sıfatına göre bozulmalıdır.

..........