Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2012/24990 K.2013/612

Dava,hizmet tespitine ilişkindir. Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul-kısmen reddine karar verilmiştir. Hükmün, davalı ... ve davalı ..... avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

5510 sayılı .... Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir.

Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi,

temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalı, 506 sayılı Kanunun 79. maddesine 25.08.1999 tarih, 4447 sayılı yasayla eklenen “Ay içinde bazı işgünlerinde çalıştırılmadığı ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların otuz günden az çalıştıklarını açıklayan bilgi ve belgelerin işverence prim bildirgelerine eklenmesi şarttır.” düzenlemesi uyarınca,

anılan tarih sonrasına ilişkin eksik bildirimlerin dayanağı belgelerin Kuruma ibraz edilip edilmediği de incelenip, aksine durumda Kurumun eksik bildirim nedeniyle, re'sen tahakkuk işlemi gerçekleştirip gerçekleştirmediği yönü araştırılmalıdır.

Eldeki davada, Mahkemece verilen karar, eksik inceleme ve yetersiz araştırmaya dayalı olup, öncelikle davacının, aslen kendisi olduğunu iddia ettiği .... isimli şahsın şahsi dosyası kurumdan celp edilerek bu kişinin sosyal sigorta numarası ve diğer kimlik ve kütük bilgilerinin davacının kimlik bilgileri ile örtüşüp örtüşmediği incelenmeli, şayet farklı bir şahsın olduğu anlaşılırsa yargılama sonucu verilecek hüküm bu kişinin de hak alanını ilgilendireceğinden bu kişi de davaya dahil edilerek davaya devam edilmelidir.

Diğer taraftan Mahkemece davalı şirkete ait işyerinde mevsimlik çalışma olup olmadığı, var ise hangi tarihten itibaren mevsimlik çalışmanın yapıldığı, süreç içerisinde

./..

-2-

önce mevsimlik çalışan şirketin sonradan tüm yıl boyunca faaliyet gösterip göstermediği hususlarında vergi dairesi ve ithalat belgeleri üzerinden ayrıntılı araştırma yapılmaksızın sadece Meslek kuruluşlarından gelen cevabi yazı nedeniyle 1996 yılı sonrasında sürekli çalışma yapıldığı şeklindeki kabulü yerinde görülmemiştir.

Mahkemece; davacının çalışmasının fiili olup olmadığının ispatı bakımından davacının çalışmaları ile ilgili tüm belgeler davalı kurumdan; puantaj kayıtları ve ücret tediye bordrolarının asılları işverenden getirtilmeli, iş bu belgelerden sigortalının imzasını içerenler yönünden imzanın aidiyeti davacı tarafından kabul edilenler ile inkar edilip de aidiyeti ehil bilirkişi incelemesiyle saptananlardan yine davacı tarafından hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından, işbu yazılı belgelerin aksi eşdeğerde delillerle kanıtlanması için davacıya delilleri sorulmalı;

yargılama sürecinde dinlenen tanıkların beyanları arasındaki işyerinde hangi yıllarda aralıksız hangi yıllarda mevsimlik çalışma olduğuna ilişkin belirgin çelişki giderilmeli; buna ilişkin dava konusu dönemde davacı ile birlikte çalışan ve işverenlerin bordrolarında kayıtlı kişiler ile, aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı.

Kuruma bildirim yapılan dönemlerde aylık otuz günden az bildirilen çalışmaya ilişkin açıklayıcı bilgi ve belgelerin işverence prim bildirgelerine eklenip eklenmediği, eklenmemişse, Kurumun eksik bildirim nedeniyle resen tahakkuk işlemi gerçekleştirip gerçekleştirmediği araştırılmalı;

bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince araştırılmalı, mevsimlik olduğu belirtilen dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve bu dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği hatırda tutularak Mahkemece tespiti istenen dönemlerde fakültenin ve işyerinin ne zaman açık ve faal olduğu hususu belirlenmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus,

hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

O hâlde, davalı ... ve davalı şirket avukatlarının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

...