Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2013/834 K.2013/8619

Davacı, davalı belediyenin bando takımında 07.01.2007-07.09.2008 tarihleri arasında aralıksız çalışmalarının sigortalı çalışma olarak tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, ilâmda belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum ve diğer davalı ... avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-)Husumet konusu,davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Taraflarca ileri sürülmese dahi gerek mahkemece, gerekse Yargıtay’ca tarafların bu yönde bir savunmasının olup olmadığına bakılmaksızın kendiliğinden göz önünde tutulur. Eldeki gibi sigortalı hizmetlerin saptanmasına yönelik davalarda elde edilecek hükmün sigortalılık hakları yönünden uygulayıcısı konumundaki davalı Kurum tarafından yerine getirilebilmesi için, her ne kadar hukukumuzda buna dair bir hüküm bulunmamakta ise de; Kurumun işverenle birlikte zorunlu dava arkadaşı ve yasal hasım konumunda olduğu doktrin ve Yargıtay tarafından kabul edilmiş bir ilkedir.

Eldeki davada, davacının talebine göre Mahkemece her ne kadar davanın ihbar edilmek suretiyle ... Danışmanlık Turzim Bilimum Hizm. Tic. Ltd. Şti. yargılamaya katılmış ise de; verilen hükümde... Danışmanlık Turizm. Bil. Hiz. Tic. Ltd şirketi yönünden de tespit hükmü kurulduğunun anlaşılmasına göre, bu şirketin davaya HMK’nun “Tarafta iradi değişiklik” başlığını taşıyan 124’üncü maddesi gereği dahili ve davaya katılımı sağlandıktan sonra, anılan şirketin tüm delilleri toplanmalıdır.

2-)5510 sayılı ... Sigortalar ve ... Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir.

Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan ... güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi,

temel insan haklarından olan ... güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Eldeki davada ise, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de,verilen kararın eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece öncelikle davadışı ...’e ait işyeri dosyası getirtilmeli, davalı ... Başkanlığının dava konusu dönemi kapsayan bando takımı hizmetleri ile ilgili tüm ihale evrakları getirtilmeli ve ... Danışmanlık Ltd.

Şti ile arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi olup olmadığı, davacının belediye ile mi yoksa bu şirket veya ... ile arasında yapılan sözleşme ve belgelerin olup olmadığı, hangi tarihler arasında çalıştığı tam olarak belirlenmeli ve bu şekilde davacı ve davalılardan ... ve ...Danışmanlık arasındaki hukuki ilişki kesin olarak tespit edilmelidir.

Diğer taraftan, dava dosyasında ...danışmanlık tarafından davalı Belediyeye verilen hizmet karşılığı sunulan 03.11.2008 tarihli fatura içeriğine göre 3-7-10-17-24 Kasım tarihlerinin belirtildiği, yine dinlenen tanık beyanlarında da haftada 3-4 gün kadar çalışıldığını beyan etmeleri karşısında davacının yaptığı iş de dikkate alınarak tam süreli mi yoksa kısmi süreli mi olduğu belirlenmelidir.

Bu tür davalarda, davacının çalışmasının gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla; çalışmaları ile ilgili tüm belgeler davalı kurumdan; puantaj kayıtları ve ücret tediye bordrolarının asılları işverenden ve dava konusu dönem içerisinde davacı çalışmalarını Kuruma bildiren davadışı işverenden getirtilmeli, iş bu belgelerden sigortalının imzasını içerenler yönünden imzanın aidiyeti davacı tarafından kabul edilenler ile inkar edilip de aidiyeti ehil bilirkişi incelemesiyle saptananlardan yine davacı tarafından hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından,

işbu yazılı belgelerin aksi eşdeğerde delillerle kanıtlanması için davacıya delilleri sorulmalı; dava konusu dönemde işyeri devri yada işverenler arasında organik bağ bulunup bulunmadığı araştırılmalı, davacı ile birlikte çalışan ve işverenlerin bordrolarında kayıtlı kişiler ile,

aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince araştırılmalı, tespiti istenen dönemde davalı işyerinde Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, eldeki davaya yönelik olarak,

davacıya verilen elbise ve bando takımı eşyalarının teslim tutanakları olup olmadığı araştırılmalı, davalı Belediyede çalışan diğer memurlar dinlenmeli, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davalılar avukatlarının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.